فراخوان بازارگرداني ، تاكيدي برنقش و اهميت بازارگردان

 

تدوين دستورالعمل بازارگرداني، تلاشي است در جهت استفاده از خدمات و مزاياي بازارگرداني و نهادينه كردن اين موضوع در بورس اوراق بهادار تهران.

اين دستورالعمل با توجه به مطالعات صورت گرفته بر روي تجارب فعاليت‎هاي بازارگرداني بورس‎هاي مختلف ، تدوين شده است. مطالعات و تحقيقات نشان مي‎دهد كه تمامي دست‎اندركاران و مشاركت‎كنندگان بازار سرمايه از منافع پياده‎سازي بازارگرداني بهره‎مند مي‎شوند.

1) افزايش نقد شوندگي
بازارگردان براي اوراق بهادار تحت بازارگرداني، قيمت خريد و فروش تعيين نموده و اگر در آن قيمت‌ها خريدار و فروشنده وجود داشته باشد، بلافاصله از حساب خودش اين خريد و فروش را انجام مي‌دهد.

 

به عبارتي، نقش عمده بازارگردان آن است كه نقدشوندگي را براي اوراق بهادار تحت بازارگرداني تأمين مي كند. بازارگردان براي اوراق بهاداري كه در بازار معامله مي‌شود، بازار مي‌سازد و براي اينكه اين كار را انجام دهد، از آن ورقه‌ي بهادار موجودي نگه مي‌دارد و همواره آماده خريد و فروش آن اوراق بهادار است و آماده است بازار منظمي را براي آن حفظ نمايد.

2) كاهش نوسان پذيري و تنظيم جريان سفارشات
بازارگردان باعث تنظيم جريان سفارشات و قيمت‌ها مي‌ شود. بازارگردان با حضور درهر دو طرف عرضه وتقاضا براي سهم مورد نظر باعث ايجاد تعادل در ميزان عرضه وتقاضا و همچنين قيمت سهم شده و از يك سويه شدن بازار يك سهم جلوگيري مي نمايد.

عكس‌العمل و واكنش سرمايه‌گذاران معمولا به‌گونه‌اي است كه وجود يك يا چند سفارش غير متعارف بر تصميمات سرمايه‌گذاري آنها تأثير به‌سزايي داشته و منجر به ادامه روند غير قابل توجيه تغييرات قيمت سهام مي‌گردد.

 

 به‌طور مثال اگر سفارش غير متعارف خريد وجود داشته باشد و سفارش‌دهندگان قبلي فروش، متوجه اين مطلب گردند، با تغيير در سفارش خود به صف خريداران مي‌پيوندند، ادامه اين روند سبب ايجاد صف‌ خريد براي آن سهم و افزايش بدون دليل قيمت آن مي‌گردد.
در هر صورت دستور خريد يا فروش اين نوع افراد، سبب عدم تعادل بيشتر در عرضه و تقاضاي سهام شده و نوسان‌پذيري قيمت را بيشتر مي‌كند. نقش اصلي و عمده بازارگردان از بين بردن عدم تعادل‌هاي موقت عرضه و تقاضاي سهام مي‌باشد.

بازارگردان‌ در جهت انجام تعهد خود مبني بر كمك به ايجاد بازاري منظم و منصفانه و نيز بازار پيوسته و جلوگيري از ايجاد صف‌هاي طولاني خريد و فروش، از نوسانات شديد قيمت سهام جلوگيري نموده و موجبات تسريع در انجام سفارشات را فراهم مي‌كنند.

 

بازارگردان در زمان فزوني تقاضا و كمبود عرضه ملزم به عرضه موجودي سهام خود مي‌باشند. به‌همين خاطر آنها مجبور به نگهداري ميزاني از سهام شركت ( موجودي سهام) هستند كه براي بازارگرداني آن را تعهد نموده‌اند.

3) كاهش شكاف قيمتي نامتعارف
بازار گردان با ارائه حداقل دامنه مظنه و الزام به حفظ آن مي تواند شكاف قيمتي ايجاد شده در سمت عرضه و تقاضا راكاهش دهد و بازار را به سمت قيمت تعادلي هدايت كند.

در شرايطي كه سفارشات خريد بيشتر از فروش باشد، قيمت سهام افزايش مي‌يابد و هرچه اين شكاف بيشتر باشد، سرعت افزايش قيمت، فزوني مي‌يابد و بديهي است در شرايطي‌كه سفارشات فروش بيشتر از خريد باشد، عكس اين فرآيند روي مي‌دهد.

 

 حال در شرايطي‌كه شكاف عرضه و تقاضا زياد باشد و منجر به تغييرات شديد قيمت شود، شوك رواني حاصل از اين فرآيند تغييرات را تشديد خواهد كرد و ممكن است منتهي به تغييرات بسيار شديدتر گردد.

4) افزايش حجم معاملات اوراق بهادار و افزايش عمق بازار
مواردي كه در بالا به آن ها اشاره شد همگي به افزايش حجم معاملات كمك مي نمايد. چون بازارگرداني به ثبات بازار و حفظ معاملات كمك مي نمايد ضمن اينكه حضور بازارگردان به سرمايه گذاران اطمينان از وجود بازاري مداومي براي آن سهم را مي دهد.

5) جلب اعتماد سرمايه گذاران خرد و افزايش ميزان سهام شناور آزاد ثبات و افزايش نقدشوندگي سهام باعث جذب سهامداران به خصوص سهامداران خرد مي شود و درنتيجه ميزان سهام شناور آزاد افزايش مي يابد.

بازارگردان براي انجام معاملات سهام و اجراي فعاليت بازارگرداني همواره با سه قيد زير روبروست:

- دامنه مظنه: حداكثر اختلاف ميان قيمت سفارش خريد و سفارش فروش سهام به درصد است كه بازارگردان موظف است ميان اين دو قيمت به دادوستد سهم بپردازد. اين درصد نسبت به قيمت سفارش خريد محاسبه مي شود.

- حداقل حجم معامله: حداقل تعداد سهامي كه بازارگردان موظف است درهر سفارش خود عرضه يا تقاضا كند.

- زمان ارائه سفارش: زماني است كه بازارگردان موظف به وارد كردن سفارش خود به سامانه معاملاتي است.

قيود سه‌گانه مزبور همگي در راستاي ثبات و نقدشوندگي بازار وضع مي‌شوند. تعيين حداكثر دامنه مظنه، نوسان بازار سهام را محدود مي‌كند، ضمن اين‌كه بازارگردان را از تفاوت قيمت خريد و فروش منتفع مي‌سازد.

حداقل حجم معامله كه بازارگردان موظف به رعايت آن در هر سفارش است، علاوه بر حفظ نقدشوندگي سهام قدرت تاثيرگذاري وي بر بازار را نيز تامين خواهد كرد.

از سوي ديگر، زمان ارائه سفارش نيز اهميت فراواني در دستيابي به اهداف تعيين شده براي بازارگردان دارد.

 

بازارگردان براي حفظ ثبات قيمت و نقدشوندگي بازار بايد در فواصل زماني معين، سفارشات خود را وارد سامانه معاملات كند و يا در شرايطي‌كه تغييرات قيمت از دامنه تعيين شده پيشي مي‌گيرد، پاسخگوي عرضه يا تقاضاي بازار باشد.

 

بديهي است، بازارگرداني كه حداكثر دامنه قيمت كمتر، حداقل حجم معامله بيشتر و فواصل زماني كوتاه‌تري براي انجام سفارشات خود داشته باشد، از كارآيي بيشتري برخوردار است.

لازم به ذكر است كه دامنه مجاز نوسان جديد از روز شروع بازارگرداني مي تواند جايگزين دامنه نوسان قبلي شود و همچنين براي سهامي كه بازارگردان دارد حجم مبنا در محاسبه قيمت پاياني اعمال نخواهد شد.