کاهش نگران کننده تولید در واحدهای سیمانی

در چنین شرایطی علی اکبر محرابیان اعلام کرده است: «صنعت سیمان در سه سال گذشته و چند ماه آینده به تحولی بی نظیر دست یافته و خواهد یافت که در عمر این صنعت در کشور بی سابقه بوده است.» وی با مقایسه تولید سیمان در هشت سال دوره اول پس از جنگ، هشت سال دوره دوم پس از جنگ و سه سال و نیم گذشته در کشور تصریح کرد: «در هشت سال نخست پس از جنگ، به طور میانگین سالانه 900 هزار تن، در هشت سال دوره دوم حدود یک میلیون و 200 هزار تن و در سال گذشته به طور میانگین سالانه هفت میلیون تن سیمان در کشور تولید شده است که در نوع خود تحول بزرگی به شمار می رود.» محرابیان با اشاره به اینکه «95 درصد از طرح های سیمان در دولت نهم از شهریور 86 تاکنون به بهره برداری رسیده است»، اضافه کرد:« در سال های گذشته در مجموع کمتر از20 میلیون تن سیمان در کشور تولید شد، در حالی که فقط در یک سال گذشته تولید بیش از هفت میلیون تن سیمان حاصل تلاش و ایثار خانواده صنعت در این بخش بوده است.»

اما وزیر صنایع و معادن در حالی به این موارد افتخار می کند که وجود سیمان در سبد حمایتی دولت طی دوره فعالیت دولت نهم مشکلاتی را برای تولیدکنندگان به وجود آورده و آنان معتقدند که خروج با تاخیر سیمان از سبد حمایتی دولت به مثابه نوشداروی پس از مرگ است و انتظار می رود در سال آینده شرایط حادتری در این صنعت به وجود آید زیرا طی این مدت تولیدکنندگان سیمان نتوانسته اند شرایط رقابتی را در بازار تجربه کنند و هم اکنون در حالی دولت اقدام به آزادسازی سیمان و حذف عوارض صادراتی به صورت مشروط کرده است که هیچ گونه جذابیتی برای آنان ندارد زیرا رکود ساخت و سازها در شرایط بروز بحران اقتصادی جهان تنها مربوط به ایران نیست و هم اکنون بسیاری از کشورهای منطقه چنین شرایطی را تجربه می کنند. با این حال محمدحسن پورخلیل دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان با اشاره به اینکه صنعت سیمان در 10 ماهه ابتدای سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل 12 درصد رشد داشته امیدوار است که با توجه به شرایط کنونی اقتصادی پیش بینی رشد مصرف برای سال آینده به حدود پنج درصد برسد.

به اعتقاد او «اعمال قیمت در سال جاری برای این صنعت از نیمه دوم تیرماه صورت گرفت اما این امر در سال آینده شامل تمام سال خواهد بود و به طور حتم بر EPS شرکت های سیمانی تاثیر مثبت خواهد داشت.»پورخلیل در مورد حذف ممنوعیت صادرات سیمان به خارج از کشور بیان کرد: «کشور ما در صادرات سیمان به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از مزیت کیفیت و هزینه کمتر حمل دریایی نسبت به کشورهای چین، هند، مالزی و... برخوردار است و در مورد صادرات به کشورهای آسیای میانه، افغانستان و عراق نیز کشور ما دارای شرایط بهتری نسبت به رقباست.»

این در حالی است که بسیاری از واحدهایی که طی سال های اخیر به بهره برداری رسیده اند هنوز از تجربه کافی برای حضور در بازار های جهانی برخوردار نیستند.

اما فقدان بازار تنها معضل پیش روی واحد های سیمانی نیست و به دلیل تاخیرهای مکرر دولت در خروج سیمان از سبد حمایتی تولیدکنندگان در شرایط رقابتی قرار نگرفته اند و نتوانسته اند متناسب با نیاز بازار های داخلی و خارجی نسبت به تنوع تولید محصولات اقدام کنند.در حالی که با آزادسازی صادرات سیمان، تولیدکنندگان داخلی یک قدم دیگر به بازارهای جهان نزدیک شدند، بسیاری از کارشناسان معتقدند؛ پایین بودن تنوع تولید این کالای استراتژیک در کشور می تواند به پاشنه آشیلی برای صنعت سیمان ایران تبدیل شود. پیش از آزادسازی صادرات سیمان و در زمانی که این کالا در سبد حمایتی دولت قرار داشت، شاید دلیل چندانی نیز وجود نداشت که تولیدکنندگان بخواهند به سمت تولید سیمان های خاص و متنوع بروند اما در حال حاضر و در وضعیتی که شرایط برای حضور تولیدکنندگان داخلی سیمان در بازارهای جهانی فراهم شده است، می توان گفت که شاید دیگر تولیدکنندگان نمی توانند با تولیدات فعلی به راه خود ادامه دهند.

با این وجود برخی از کارشناسان صنعت سیمان معتقدند کارخانه های داخلی بنا به نیاز داخل و شرایط بازار اقدام به تولید کرده اند، بنابراین نباید تولیدکنندگان داخلی را به تنوع ندادن به تولیدات خود متهم کرد.

یک عضو انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان در این باره می گوید:« پایین بودن تنوع تولید سیمان در کشور به دلیل نبود تنوع مصرف در بازار این محصول است.»

محمود جناب زاده با اشاره به اینکه ظاهراً تنوع تولید سیمان در کشور پایین است، می افزاید: «به طور حتم اگر بازار داخلی کشش بیشتری داشته باشد، کارخانه های سیمانی به سمت تولید انواع دیگر سیمان هم می روند.»

اسفندیار سالاروند دیگر عضو انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان نیز معتقد است: «قرار داشتن سیمان در سبد حمایتی به مدت طولانی یکی از عوامل افت تنوع تولید این محصول استراتژیک در کشور است.» وی عنوان می کند: «پیش از آزادسازی سیمان، عرضه و تقاضای این کالا در بازار فاصله زیادی از هم داشت و کارخانه ها تقریباً مشکلی از بابت فروش نداشتند و به همین دلیل نیازی به تولید محصولات جدید و بالا بردن تنوع تولید احساس نمی شد.»

با این وجود یکی دیگر اعضای انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان عقیده دارد کارخانه های سیمانی کشور وضعیت مناسبی در تولید سیمان های متنوع و خاص دارند: «هم اکنون تولید سیمان در کشور از مصرف آن پیشی گرفته و همین امر ضرورت تنوع دادن به تولید سیمان و در عین حال افزایش کیفیت را نشان می دهد.»
علی جهانگیری با اشاره به اینکه چهار تیپ از پنج تیپ سیمان پورتلند در کشور تولید می شود، خاطرنشان می کند: «هم اکنون انواع مختلف سیمان مانند پورتلند پوزولانی، سرباره ای، سرباره ای ضد سولفات، بنایی و سیمان سفید در کشور تولید می شوند.»

هم اکنون حدود 13 نوع سیمان در کشور تولید می شود، در حالی که این رقم در دنیا به بیش از 30 نوع سیمان می رسد، اما در مجموع حدود 90 درصد سیمان تولیدی در جهان پورتلند معمولی بوده و تنها 10 درصد مربوط به سیمان های خاص است.

از طرفی یکی از ضرورت های

تنوع بخشی به تولید سیمان در داخل کشور، بازاریابی برای سیمان های خاص است. در واقع تا زمانی که بازاری برای سیمان با کاربردهای خاص وجود نداشته باشد، به طور طبیعی تولیدکنندگان نیز تمایل چندانی برای حرکت به سمت تولید سیمان های خاص نخواهند داشت.

در حالی که ضرورت به کارگیری از ایده پژوهشگران و به طور کلی استفاده از تحقیق و توسعه در هر صنعتی بر همگان روشن شده است، به نظر می رسد که این ضرورت در صنعت سیمان دوچندان باشد. بر اساس دستورالعملی که به کارخانه های سیمانی ابلاغ شده است، این کارخانه ها موظف به افزایش کیفیت تولیدات خود به منظور حضور در بازارهای صادراتی و همچنین تنوع بخشی به محصولات تولیدی خود هستند. شاید هم به همین دلیل باشد که اغلب کارخانه های سیمانی کشور دارای واحد تحقیق و توسعه هستند.