موفقیت فراتر از اعداد؛ روایت چهار سال تحول مدیریتی و مولد سازی در وسپهر
با انتشار خبر خداحافظی جواد وکیلی از مدیرعاملی وسپهرکارنامه مدیریتی او که از مدیران باسابقه بازار سرمایه است مورد واکاوی و تحلیل قرار گرفته است. تحولات ایجادشده در گروه سرمایهگذاری سپهر صادرات طی سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ را نمیتوان صرفاً در قالب یک دوره مدیریتی یا مجموعهای از اقدامات اجرایی خلاصه کرد. آنچه در این بازه زمانی رخ داد، بیش از هر چیز بیانگر تغییر رویکرد در معماری بنگاه، بازتعریف نقش هلدینگ و حرکت آگاهانه از مدیریت داراییمحور به مدیریت مبتنی بر زنجیره ارزش بود.
رشد سودآوری و بازدهی سهامداران
در این بازه چهار ساله و شرایط بسیار سخت اقتصادی و سیاسی و امنیتی و تبعات ناشی از جنگهای منطقهای و تحقق ریسکهای متعدد سیستماتیک و غیر سیستماتیک، وسپهر با ثبت رشد ۷۰ درصدی سود خالص، و دستیابی به رکورد سود تلفیق ۱۰ هزار میلیارد تومان و ۷ هزار میلیارد تومانی در واحد اصلی یکی از دورههای موفق مالی خود را تجربه کرد. در این دوره، ۱۲۸ هزار میلیارد ریال سود تقسیمی تجمیعی میان سهامداران توزیع شد؛ رقمی که با میانگین نسبت تقسیم سود حدود ۸۵ درصدی، نشاندهنده تمرکز مدیریت بر حفظ تعادل میان سودآوری، نقدینگی و منافع بلندمدت سهامداران و متکی به سود آوری با کیفیت است. افزایش سرمایه شرکتهای تابعه مجموعا تا ۱۲۵ هزار میلیارد ریال و افزایش سرمایه وسپهر در گام اول تا ۷۵۰۰۰ میلیارد ریال و ایجاد بستر برای افزایش سرمایه به بیش از ۱۰۰ هزار میلیارد ریال به تقویت بنیانهای مالی و ساختار مالی کمک کرد. در این دوره بازدهی داراییها به ۳۲ درصد رسید و کاهش بدهیها به سهامدار عمده به نصف رسید که در کنار گزارشهای مقبول و بدون بند خاص حسابرس و بازرس قانونی نیز از دستاوردهای مهم این دوره است.
از بازسازی سرمایه انسانی تا نهادینهسازی تحول دیجیتال
یکی از نخستین محورهای اصلاح در وسپهر، بازطراحی زیرساختهای سرمایه انسانی و پشتیبانی سازمانی بود. تدوین و ابلاغ شرح شغلهای متناسب با ساختار جدید، اصلاح قراردادهای پرسنلی، ساماندهی نظام جبران خدمات و بهبود شرایط محیط کار، همزمان با تصویب و اجرای سند تحول دیجیتال انجام شد؛ سندی که با هدف یکپارچهسازی سامانههای اداری، پرسنلی و مالی و ارتقای حکمرانی داده تدوین شد.
در همین راستا، بیش از ۷۰۰۰ ساعت آموزش تخصصی برای کارکنان از سال ۱۴۰۲ به بعد اجرا شد؛ اقدامی که نشاندهنده تغییر نگاه از هزینهمحوری به سرمایهگذاری بر نیروی انسانی است.
حرکت از تصمیمهای موردی به نظامسازی
در حوزه برنامهریزی و سیستمها، تمرکز مدیریت بر خروج از تصمیمگیریهای موردی و حرکت به سمت چارچوبهای نهادی بود. تدوین و بهروزرسانی اسناد راهبردی متناسب با مأموریت جدید هلدینگ، استقرار سیستم مدیریت فرآیندهای کسبوکار (BPMS)، طراحی برنامه تداوم کسبوکار (BCP) و پیادهسازی نظامهای مدیریتی یکپارچه (IMS)، وسپهر را در مسیر اخذ گواهیهای ISO ۹۰۰۱، ISO ۱۴۰۰۱ و ISO ۴۵۰۰۱ قرار داد.
این اقدامات، بستر لازم برای عبور از مدیریت واکنشی به مدیریت پیشنگر و فرآیندمحور را فراهم کرد.
پایداری؛ از گزارشدهی تا تصمیم اقتصادی
در حوزه پایداری، وسپهر به تدوین گزارش پایداری بر مبنای استاندارد GRI اقدام کرد و همزمان، برنامههایی برای ارتقای شاخصهای زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی (ESG) به اجرا گذاشت. تمرکز بر اقتصاد دانشبنیان، بهینهسازی مصرف انرژی و کاهش اثرات زیستمحیطی در کنار حفظ سودآوری، نشاندهنده تلاش برای ایجاد توازن میان رشد اقتصادی و مسئولیت اجتماعی است.
بازتعریف سرمایهگذاری و مدیریت پرتفوی
در حوزه سرمایهگذاری، بررسی و ارزیابی بیش از ۱۳۰ طرح به ارزش ۳۶۰ هزار میلیارد ریال و تصویب اجرای بیش از ۱۵ طرح جدید با ارزشی بالغ بر ۴۰ هزار میلیارد ریال انجام شد. همچنین بیش از ۲۲ هزار میلیارد ریال سرمایهگذاری تحققیافته در صنایع معدنی و پروژههای پتروشیمی به ثبت رسید.
همزمان، بازنگری و بهینهسازی ترکیب پرتفوی گروه، طراحی نقشه راه سرمایهگذاری در حوزه دانشبنیان و اقتصاد دیجیتال و راهاندازی بازوی سرمایهگذاری جسورانه (CVC)، نشان از تغییر جهت استراتژیک هلدینگ دارد.
واگذاری، خروج و تمرکز بر مزیت رقابتی
یکی از شاخصترین اقدامات این دوره، خروج هدفمند از بنگاههایی بود که با مأموریت اصلی هلدینگ همخوانی نداشتند. واگذاری شرکتهایی نظیر پرداخت الکترونیک سپهر، فناوری اطلاعات خوارزمی، اندیشه مطالعات سپهر و چند شرکت صنعتی و خدماتی دیگر، در کنار تعیین تکلیف و انحلال شرکتهای فاقد توجیه اقتصادی، به تمرکز منابع بر حوزههای اصلی کسبوکار انجامید.
در مقابل، توسعه سرمایه گذاری در حوزههای معدنی و دانش بنیان و توجه به رویکرد سرمایه گذاری مولد در حوزههای اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی انجام پذیرفت.
پذیرش و عرضه شرکتهایی، چون صنایع پتروشیمی سیلان، الکل و خمیرمایه رازی و کشت و صنعت امام خمینی (ره) در بازار سرمایه، نقش وسپهر را بهعنوان بازیگری فعال در بازار سرمایه پررنگتر کرد.
تمرکز بر اتمام پروژههای سرمایه گذاری در حوزههای پتروشیمی و ساختمانی و حل و فصل چالشهای مدیریتی و سهامداری انان همراه با نظارت حرفهای و فنی در قالب مدیریت کنترل پروژه موجب جهش در فرایند تکمیل پروژها و ایجاد ارزش افزوده بالا در داراییهای گروه شده است.
کاهش ریسکهای حقوقی و تثبیت منافع سهامداران
در حوزه حقوقی، پیگیری و مختومهسازی بیش از ۲۲۵ پرونده قضایی، خروج از بنبست حقوقی پروژههای بزرگ و تحصیل آرای قضایی به نفع شرکت و شرکتهای تابعه، مجموعاً ارزشی بالغ بر ۱۵۰ هزار میلیارد ریال برای گروه ایجاد کرد. همچنین با خروج از وضعیت حقوقی پیچیده پروژه سپهر کرمان پس از ۷ سال، یکی از پرریسکترین پروندههای گروه تعیین تکلیف شد.
فراتر از یک دوره مدیریتی
مجموعه این اقدامات نشان میدهد آنچه در وسپهر طی سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ رخ داد، نه صرفاً بهبود چند شاخص مالی، بلکه بازآفرینی نقش هلدینگ در زنجیره ارزش اقتصاد بود. سبکی از مدیریت که بر نظامسازی، شفافیت، تمرکز بر مزیت رقابتی و کاهش ریسکهای انباشته استوار است؛ رویکردی که میتواند مبنای تداوم رشد و ثبات در سالهای پیشرو باشد.
