چگونه صندوق های بورسی، پرتگاه یا پناهگاه شما میشوند؟
به گزاش بورس نیوز، در شرایط جنگی، صندوقهای درآمد ثابت، طلا، نقره، زعفران، انرژی، جسورانه (VC) و املاک و مستغلات رفتارهای کاملا متفاوتی دارند. صندوقهای درآمد ثابت کمریسکترین گزینهاند و در کوتاهمدت ثبات نسبی دارند، اما در سناریوهای بحران شدید، ریسک نقدشوندگی و کاهش ارزش واقعی بازده (به دلیل جهش تورم و نرخ ارز) وجود دارد. پس، تحلیل و بررسیها در شرایط جنگی باید دو چندان شود و معاملات و سرمایه گذاری به دنبال ارزیابی موشکافانه با دقت صورت گیرد؛ حتی صندوقهای درآمد ثابت!
آیا به نظر شما، صندوقی با بیشترین بازدهی در مقابل کمترین ارزش دارایی و معاملات، میتواند برای سرمایه گذاران مفید و مناسب باشد؟ در انتخاب صندوق درآمد ثابت مناسب، باید به سه پارامتر ارزش خالص دارایی، ارزش معاملات (نقدشوندگی) و در نهایت، بازدهی! توجه ویژهای داشت. در میان سه پارامتر نام برده شده، بازدهی، اهمیتی کمتر از ارزش خالص دارایی (NAV) و نقدشوندگی دارد؛ چراکه در شرایط جنگی، حفظ سرمایه مهمتر از کسب سود است. در اکوسیستم بازار سرمایه، صندوقهای فیکس اینکامی وجود دارند که از نظر بازده سالانه و ماهانه، قدرت را به دست گرفتهاند، اما از نظر ارزش دارایی و معاملات در قعر جدول قرار گرفتهاند.
بازده بدون ریسک، به شرط نقدشوندگی!
به طور مثال؛ صندوق درآمد ثابت نوع دوم رایکا بازده بدون ریسک قابل ملاحظهای را به ثبت رسانده، اما ارزش خالص دارایی (NAV) و ارزش معاملات آن، در وضعیتی بحرانی قرار دارد! در حقیقت، ارزش دارایی ۴۸ میلیارد تومانی و ارزش معاملات ۱.۵ میلیارد تومانی (در ۹۰ روز اخیر)، ریسک نقدشوندگی و عمق معاملات را نشان میدهد؛ چراکه نسبت ارزش به تراکنش این صندوق درآمد ثابت ۳۲ واحد برآورد شده و رقم ارزش معاملات نیز، در حد سرمایه گذاری قابل اتکا نیست.
در مقابل، صندوق یاقوت، ۳۸.۳ همت ارزش خالص دارایی دارد که بزرگترین صندوق درآمد ثابت قابل معامله بورس به حساب میآید. ارزش معاملات روزانه این صندوق که برگرفته از میانگین ۹۰ روز است، ۱ هزار و ۸۸۰ میلیارد تومان و ارزش معاملات آخرین روز معاملاتی ۲ هزار و ۴۰۹ میلیارد تومان میباشد. آیا صندوقی با ۱۵۰ میلیون تومان ارزش معاملات، توان رقابت با صندوقهای بزرگ و نقدشونده را دارد؟ آیا سرمایه گذاری در صندوقی که تنها ۴۸ میلیارد تومان ارزش دارایی دارد، در مقابل صندوقی با ۳۸.۳ همت ارزش دارایی منطقی است؟
تجمع نقدینگی در ETFهای بزرگ طلا
صندوقهای طلا در اغلب بحرانها نقش پناهگاه امن دارند و معمولا رشد میکنند، اما نوسان لحظهای آنها بالا بوده و ممکن است در دورههایی بیش از حد اشباع شوند. صندوقهای کالایی مبتنی بر محصولات کشاورزی مثل زعفران و یا انرژی محور میتوانند از تورم و رشد نرخ ارز منتفع شوند، اما به شدت نوسانیاند و تحت تاثیر فصل برداشت، سیاستهای صادراتی و هیجانات بازار قرار میگیرند. در صندوقهای طلا نیز، همانند صندوقهای فیکس اینکام، ارزش معاملات اهمیت فراوانی دارد و عقل سلیم به ما میگوید سرمایه خود را به صندوقی اختصاص دهیم که بیشترین ارزش معاملات و گردش نقدینگی (NVT) را داشته باشد. معمولا در شرایط جنگی، تنها دو یا سه صندوق بزرگ با اختلاف فاحس ارزش بازار، مورد توجه خواهند بود.
به طور مثال؛ صندوق طلای عیار مفید با نماد مفید با ۲۱۴ همت ارزش خالص دارایی و تسلط ۳۷.۴ درصدی به کل صندوقهای کالایی بورس، لیدر گروه محسوب میشود. ارزش معاملات روزانه این صندوق براساس میانگین ۹۰ روزه، ۶ هزار و ۴۴۷ میلیارد تومان به ثبت رسیده است که این رقم به شرط باز بودن معاملات در شرایط بحرانی مانند جنگ، نقدشوندگی را نسبت به سایر صندوقهای طلا و حتی بازار فیزیکی تقویت میکند. البته روزهایی مشاهده شده است که ارزش معاملات روزانه به بیش از ۱۵ همت نیز رسیده است.
در مقابل، در آخرین روز معاملاتی، صندوق زعفران سحرخیز ۱۲ میلیارد تومان و صندوق طلا زردیس خلیج فارس ۴.۴ میلیارد تومان ارزش معاملات را به ثبت رساندند. سرمایه گذاری در ETFهای بزرگ طلا هوشمندانهتر است؛ زیرا تفاوت بسیاری وجود دارد بین ارزش معاملات ۶ هزار و ۴۴۷ میلیارد تومانی و ارزش معاملات ۴.۴ میلیارد تومانی! در جنگ، حتی طلای فیزیکی نیز، با مشکل نقدشوندگی و هزینههای معاملات مواجه است، چه برسد به صندوقهایی که ارزش روزانه کل اوردرهای معاملاتی آنها به ۱۰ میلیارد تومان در سراسر کشور نمیرسد.
سخن پایانی
صندوقهای جسورانه (VC) بیشترین آسیبپذیری را در جنگ دارند؛ زیرا کسبوکارهای نوپا با ریسک عملیاتی، سرمایهگریزی و کاهش نقدینگی مواجه میشوند و افق بازده آنها بلندمدت و نامطمئن است. صندوقهای املاک و مستغلات معمولا در میانمدت از تورم رشد میگیرند، اما نقدشوندگی آنها پایین است و در شرایط بحرانی ممکن است معاملات قفل شود. به طور کلی، برای افراد ریسکگریز، ترکیبی از صندوقهای درآمد ثابت و طلا قابلدفاعتر است، افراد ریسکپذیر متوسط میتوانند بخشی را به کالاهای کشاورزی یا املاک اضافه کنند، و افراد بسیار ریسکپذیر، تنها در صورت افق زمانی طولانی و تحمل افت شدید، میتوانند وارد حوزه جسورانه شوند. مشاهدات و ارزیابی جریان نقدینگی بازارها به ما ثابت کرده است که در شرایط فوق بحرانی مانند جنگ، مردم و سرمایه گذاران بر روی وجه نقد، اقلام ضروری و فلزات گرانبها تمرکز میکنند و داراییهای پرخطر، وارد فاز رکودی و ریزشی میشوند.
تحلیلهای ارائه شده، تنها برای ارتقای دانش مالی مخاطبان گردآوری شدهاند و جنبه داوری یا ارزشگذاری نهادی ندارند.
هادی بهرامی_ پژوهشگر بازار سرمایه
