نقش مهم رسانهها در آستانه بازگشایی بازار سرمایه
میثم علیمحمدی، کارشناس بازار سرمایه، در گفتوگو با بورسنیوز، با اشاره به ضرورت تعیین تکلیف وضعیت معاملات در بازار سرمایه اظهار کرد: تداوم بسته ماندن بازار، فارغ از ملاحظات اقتصادی و شرایط خاص موجود، هزینههای قابلتوجهی را به سرمایهگذاران تحمیل میکند و هرچه این وضعیت طولانیتر شود، عوارض آن برای ساختار بازار و سطح اعتماد فعالان اقتصادی بیشتر خواهد شد.
وی با اشاره به ملاحظات مدیریت بحران در بازارهای مالی بیان کرد: در شرایط خاص، صیانت از دارایی سرمایهگذاران یکی از اصول اولیه مدیریت بازار به شمار میرود و از این منظر توقف معاملات قابل درک است؛ با این حال در مقطع فعلی به نظر میرسد زمان بازگشایی بازار فرارسیده، اما این اقدام باید بهصورت تدریجی و با در نظر گرفتن میزان آسیبپذیری شرکتها انجام شود.
علیمحمدی در ادامه با تشریح سناریوی پیشنهادی برای بازگشایی بازار سرمایه عنوان کرد: مناسبترین رویکرد آن است که فرآیند بازگشایی در چند فاز طراحی شود؛ بهگونهای که در مرحله نخست، نماد شرکتهایی بازگشایی شوند که نه بهصورت مستقیم و نه بهصورت غیرمستقیم از تحولات اخیر متأثر نشدهاند. در مراحل بعدی نیز شرکتهایی که با درجات مختلفی از آسیب مواجه شدهاند، بهتدریج و با لحاظ شرایط عملیاتی هر صنعت به تابلو معاملات بازگردند.
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به تجربه اخیر در بازگشایی برخی ابزارهای مالی خاطرنشان کرد: طی این مدت ابتدا صندوقهای درآمد ثابت، سپس صندوقهای طلا و در ادامه نیز صندوقهای املاک و مستغلات بازگشایی شدند و این روند مرحلهای تجربه قابل قبولی در مدیریت شرایط بازار به شمار میرود. بر همین اساس، بازگشایی ناگهانی بازار سهام میتواند به افت عمومی قیمتها منجر شود و حتی سهام شرکتهایی را که عملاً از شرایط موجود آسیب ندیدهاند نیز تحت فشار فروش قرار دهد.
وی یکی از الزامات مهم پیش از بازگشایی بازار را افشای حداقلی اطلاعات از سوی شرکتها دانست و تصریح کرد: پیش از آغاز معاملات لازم است تصویری کلی از وضعیت شرکتها در اختیار فعالان بازار قرار گیرد. مقصود از افشای اطلاعات لزوماً انتشار جزئیات کامل نیست، چراکه ممکن است در شرایط خاص امکان ارائه همه اطلاعات وجود نداشته باشد؛ اما بازار باید بداند کدام شرکتها آسیب دیدهاند و اثر این آسیبها از طریق ساختار سهامداری یا ارتباطات عملیاتی تا چه اندازه میتواند به سایر بنگاهها منتقل شود.
علیمحمدی در ادامه یادآور شد: در صورت بازگشایی بازار بدون چنین شفافسازی حداقلی، فرآیند کشف قیمت با اختلال مواجه میشود و احتمال شکلگیری قیمتهای غیرمنصفانه افزایش مییابد. از این رو، افشای اطلاعات ولو در سطحی کلی میتواند به تصمیمگیری منطقیتر سرمایهگذاران کمک کرده و از بروز رفتارهای هیجانی جلوگیری کند.
وی درباره زمان مناسب بازگشایی معاملات نیز ابراز کرد: به نظر میرسد تعویق بیشتر در بازگشایی بازار گزینه مناسبی نیست، زیرا مشخص نیست شرایط فعلی تا چه زمانی ادامه خواهد داشت و نمیتوان بازار سرمایه را برای مدت طولانی در حالت انتظار نگه داشت. در ادبیات مدیریت بحران نیز تأکید میشود که هرچه توقف فعالیتها طولانیتر شود، هزینه بازگشت به شرایط عادی افزایش مییابد.
این کارشناس بازار پول و سرمایه در ادامه با تأکید بر ضرورت ایجاد تعادل میان مؤلفههای مختلف بازار گفت: در شرایط فعلی باید میان دو اصل «حفاظت از دارایی سرمایهگذاران» و «حفظ نقدشوندگی بازار» یک تعادل منطقی برقرار شود. به همین دلیل بازگشایی مرحلهای همچنان مناسبترین گزینه به نظر میرسد. در این چارچوب میتوان سناریوهای مختلفی را نیز مدنظر قرار داد؛ از جمله اینکه شرکتهای آسیبدیده در مراحل بعدی بازگشایی شوند یا برای برخی نمادها با توجه به شرایط خاص، در حوزه دامنه نوسان و زیرساختهای معاملاتی تمهیداتی در نظر گرفته شود.
علیمحمدی با اشاره به پیامدهای توقف طولانی معاملات بر اعتماد سرمایهگذاران تأکید کرد: اعتماد یکی از ارکان اصلی بازار سرمایه است و تداوم بسته بودن نمادها میتواند این مؤلفه را با آسیب جدی مواجه کند. از سوی دیگر، بازار سرمایه یکی از بسترهای مهم تأمین مالی در اقتصاد به شمار میرود و اختلال طولانی در عملکرد آن میتواند تبعات گستردهتری برای فضای اقتصادی به همراه داشته باشد.
وی با رد نگاه یکدست به وضعیت شرکتهای بورسی، مطرح کرد: نباید این تصور در بازار شکل بگیرد که تمامی شرکتها در شرایط فعلی با افت عملکرد مواجه شدهاند. واقعیت آن است که بخشی از شرکتها نهتنها آسیب مستقیمی ندیدهاند، بلکه در برخی موارد به دلیل تغییر شرایط قیمتی و افزایش تقاضا حتی با چشمانداز بهتری نیز روبهرو شدهاند.
این کارشناس در توضیح این موضوع خاطرنشان کرد: برخی شرکتها که وابستگی مستقیم به صادرات نداشتهاند و همزمان از رشد قیمتها و افزایش نرخ ارز نیز اثر مثبت گرفتهاند، ممکن است با رشد فروش و بهبود سودآوری مواجه شوند. در صنایعی مانند سیمان و مواد غذایی شرکتهایی وجود دارند که ضمن حفظ روند تولید، با افزایش قیمت محصولات و رشد فروش نیز روبهرو شدهاند و این موضوع میتواند در صورتهای مالی آنها منعکس شود.
علیمحمدی در پایان با اشاره به نقش رسانهها در مدیریت انتظارات بازار اظهار کرد: در آستانه بازگشایی بازار سرمایه، رسانهها میتوانند نقش مهمی در شفافسازی فضای تحلیلی ایفا کنند. تفکیک میان شرکتهای آسیبدیده و شرکتهایی که همچنان از وضعیت عملیاتی مطلوب برخوردارند، میتواند از شکلگیری نگاه منفی فراگیر در میان سرمایهگذاران جلوگیری کرده و به بازگشت منطقیتر بازار به شرایط عادی کمک کند.
