حتی بارندگیها نیز نمیتواند بحران آب را برطرف کند
حمید حسینی، کارشناس حوزه آب، در گفتوگو با خبرنگار بورسنیوز، درباره وضعیت منابع آبی کشور و اثر بارندگیهای اخیر بر بحران آب اظهار کرد: بارندگیهای اخیر اگرچه در برخی مناطق کشور وضعیت را تا حدی بهبود داده، اما بهتنهایی نمیتواند مسئله آب ایران را حل کند، زیرا میزان مصرف سالانه آب در کشور بسیار بیشتر از ورودیهای آبی حاصل از بارش است.
وی با اشاره به فاصله قابلتوجه میان بارش و مصرف آب در کشور افزود: بر اساس آمارهایی که در این زمینه وجود دارد، مجموع بارش مؤثر در سالهای مناسب حدود ۳۰ میلیارد مترمکعب برآورد میشود، در حالی که مصرف سالانه کشور رقمی در حدود ۸۰ تا ۱۰۰ میلیارد مترمکعب است. این اختلاف نشان میدهد که کشور ناچار به برداشت از منابع دیگر، بهویژه ذخایر زیرزمینی، شده است.
این کارشناس حوزه آب درباره وضعیت آبخوانها و برداشت از منابع زیرزمینی بیان کرد: مسئله اصلی این است که هر سال بیش از میزان ورودی آب، از منابع کشور برداشت میشود. بهطور تقریبی سالانه حدود ۱۰ میلیارد مترمکعب اضافهبرداشت از منابع زیرزمینی صورت میگیرد و همین روند طی سالهای گذشته وضعیت منابع آبی را به شرایط فعلی رسانده است.
حسینی با تأکید بر اینکه بارندگیهای امسال مانع تشدید بحران شده است، گفت: اگر بارندگیهای اخیر رخ نمیداد، کشور با مشکلات بسیار جدیتری مواجه میشد. در چنین شرایطی هم ذخایر سدها در سطحی پایینتر از استاندارد قرار میگرفت و هم امکان استفاده از ظرفیت نیروگاههای برقآبی با محدودیت بیشتری روبهرو میشد.
وی درباره نقش بارندگیها در تأمین برقآبی کشور توضیح داد: خوشبختانه در مناطقی مانند خوزستان و ایلام بارشها وضعیت مناسبی داشته و همین موضوع میتواند کمک کند بخشی از کمبود برق در تابستان از مسیر نیروگاههای برقآبی جبران شود. بهعنوان نمونه، نیروگاههایی مانند کارون ۳ و کارون ۴ در صورت کمبود شدید آب، امکان فعالیت مؤثر نداشتند.
این کارشناس حوزه آب در ارزیابی ارزش اقتصادی آب در کشور عنوان کرد: نحوه مصرف آب در بخش کشاورزی نشان میدهد که هنوز ارزش واقعی آب بهدرستی درک نشده است. مصرف آب در بخش شرب و صنعت نسبت به کشاورزی سهم بسیار کمتری دارد و عمده مصرف کشور در بخش کشاورزی انجام میشود.
حسینی با اشاره به الگوی مصرف آب در بخش کشاورزی ادامه داد: روشهای فعلی کشت و بهرهبرداری نشان میدهد که آب همچنان بهعنوان منبعی ارزان، فراوان و خدادادی تلقی میشود. همین نگاه باعث شده بهرهبرداری از منابع آبی متناسب با ارزش واقعی این منبع حیاتی نباشد.
او درباره چالشهای تأمین آب در تابستان پیشرو خاطرنشان کرد: در استانهایی که با وضعیت بحرانی روبهرو هستند، احتمالاً دولت ناچار میشود برای تأمین آب از منابع زیرزمینی و چاههای درونشهری استفاده کند. این اقدام اگرچه ممکن است در کوتاهمدت بخشی از نیاز را پاسخ دهد، اما در بلندمدت به منابع آبی کشور آسیب وارد میکند.
این کارشناس حوزه آب درباره وضعیت استانهای پرریسک نیز اظهار کرد: شهرها و استانهایی مانند تهران، قم و رشت در این زمینه حساسیت بیشتری دارند و استفاده بیشتر از منابع زیرزمینی در این مناطق میتواند فشار مضاعفی به ذخایر آبی وارد کند.
وی در توضیح وضعیت سایر استانها گفت: در بخش دیگری از کشور، شرایط امسال تا حدودی نرمال ارزیابی میشود. البته نمیتوان گفت وضعیت منابع آبی در این مناطق مطلوب است، اما دستکم در مقایسه با استانهای بحرانی، شرایط حاد و بحرانی ندارند.
حسینی در پایان تأکید کرد: بحران آب در ایران صرفاً ناشی از کمبود بارش نیست، بلکه نتیجه تداوم برداشت بیش از ظرفیت، فشار بر آبخوانهای زیرزمینی و الگوی نادرست مصرف، بهویژه در بخش کشاورزی است؛ بنابراین حتی بارندگیهای مناسب نیز تا زمانی که ساختار مصرف و بهرهبرداری اصلاح نشود، نمیتواند بحران آب کشور را برطرف کند.
