دولتها وظیفه دارند منافع بلند مدت کشور را در نظر بگیرند
بورس نیوز:
امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو، در گفتوگو با بورسنیوز، درباره تغییر کارکرد مناطق آزاد و تبدیل آنها به مسیر واردات خودرو اظهار کرد: فلسفه ایجاد مناطق آزاد در کشور، توسعه تولید، جذب سرمایهگذاری، رونق صادرات و ایجاد اشتغال در مناطق کمتر توسعهیافته بوده است. اما وقتی این مناطق به محلی برای واردات کالا تبدیل میشوند، عملاً از مأموریت اصلی خود فاصله میگیرند.
وی افزود: مناطق آزاد معمولاً در نقاطی شکل میگیرند که نیازمند توسعه زیرساخت، سرمایهگذاری و ایجاد فرصتهای شغلی هستند. قرار بوده این مناطق با تسهیل فرآیندهای تولید و تجارت، به پایگاه صادراتی کشور تبدیل شوند؛ اما اگر مسیر سودآور و سادهای مانند واردات بیدردسر در برابر فعالان اقتصادی قرار بگیرد، طبیعی است که انگیزه برای تولید و صادرات کاهش پیدا کند
این کارشناس صنعت خودرو با انتقاد از سیاستهای اخیر در حوزه مناطق آزاد گفت: وقتی منطقه آزاد که باید موتور توسعه تولید باشد، به دروازه واردات تبدیل میشود، کارکرد اصلی خود را از دست میدهد. این مسئله فقط درباره خودرو نیست؛ اگر امروز خودرو از این مسیر وارد شود، فردا ممکن است همین منطق درباره لوازم خانگی، پوشاک، قطعات صنعتی یا کالاهای دیگر نیز به کار گرفته شود. در آن صورت مرز میان تجارت رسمی و بیضابطه از بین میرود.
کاکایی تصریح کرد: برخی تصور میکنند هر اقدامی که موجب کاهش قیمت کوتاهمدت کالا شود، به نفع مردم است؛ در حالی که دولتها وظیفه دارند منافع بلندمدت کشور را نیز در نظر بگیرند. نمیتوان صرفاً با شعار ارزانسازی، سازوکارهای تولید، گمرک، تعرفه، استاندارد و درآمد عمومی را کنار گذاشت.
وی ادامه داد: اگر قرار باشد واردات خودرو انجام شود، مسیر درست آن مشخص است؛ واردات باید از مبادی رسمی، با تعرفه شفاف، رعایت استانداردها، خدمات پس از فروش و نظارت فنی انجام شود. اما واردات از مناطق آزاد، آن هم بدون چارچوب دقیق، نوعی دور زدن ساختار رسمی اقتصاد است و میتواند پیامدهای گستردهای برای صنعت و بازار داشته باشد.
این کارشناس صنعت خودرو با اشاره به تجربه برخی کشورها گفت: گاهی گفته میشود کشورهایی مانند امارات یا مناطقی مانند دبی نیز با سازوکار منطقه آزاد اداره میشوند؛ اما مقایسه ایران با چنین نمونههایی دقیق نیست. دبی یک ساختار اقتصادی خاص، کوچک و منسجم دارد و حتی در همانجا نیز ورود خودرو، خدمات پس از فروش، ثبت، گارانتی و مسئولیت شرکتها بدون حسابوکتاب نیست. نمیتوان تنها یک بخش از مدل کشورهای دیگر را برداشت و بدون توجه به سایر الزامات، در ایران اجرا کرد.
وی با تأکید بر ضرورت انسجام در سیاستگذاری اقتصادی اظهار کرد: نمیشود از یکسو به تولیدکننده داخلی قیمتگذاری دستوری تحمیل کرد، تأمین ارز و مواد اولیه او را محدود کرد و از سوی دیگر، واردات آزاد یا شبهآزاد را از مناطق آزاد مجاز دانست. این تناقض در سیاستگذاری، تولیدکننده را زمینگیر و بازار را دچار بیثباتی میکند.
کاکایی در پایان تبیین کرد: مناطق آزاد اگر به مأموریت اصلی خود بازگردند، میتوانند ابزار توسعه صادرات، جذب سرمایه و ایجاد اشتغال باشند؛ اما اگر به محل واردات کالا تبدیل شوند، نهتنها کمکی به اقتصاد ملی نمیکنند، بلکه تولید داخلی، درآمد دولت و نظم تجاری کشور را نیز با چالش جدی روبهرو خواهند کرد.
