روش کسب درآمد غیرفعال با ارز دیجیتال استلار و توکن XLM
یکی از سوالات مهم سرمایهگذاران و هولدرهای بلندمدت استلار این است که آیا میتوان با XLM درآمد غیرفعال به دست آورد؟ این سوال به خصوص برای کسانی مهم است که با بلاک چینهای مبتنی بر اثبات سهام مثل اتریوم، سولانا، کاردانو یا آوالانچ آشنا هستند و میدانند که در این شبکهها امکان قفل کردن دارایی و دریافت پاداش وجود دارد. با این حال، پاسخ به این سوال درباره استلار کمی متفاوت است. اگرچه امکان کسب درآمد غیرفعال از نگهداری XLM وجود دارد، اما این فرآیند دقیقاً مثل استیکینگ در شبکههای مبتنی بر اثبات سهام نیست. برای درک بهتر این موضوع اول باید با نحوه عملکرد شبکه استلار و مکانیزم اجماع آن آشنا شویم.
چرا استلار از استیکینگ سنتی پشتیبانی نمیکند؟
خیلی از بلاک چینهای امروزی از مکانیزم اجماع اثبات سهام (Proof of Stake) استفاده میکنند. در این مدل، کاربران بخشی از دارایی خود را در شبکه قفل میکنند تا در فرآیند اعتبارسنجی تراکنشها مشارکت داشته باشند. در مقابل، شبکه هم به آنها پاداش پرداخت میکند.
اما استلار مسیر متفاوتی را انتخاب کرده است. این شبکه از الگوریتم اختصاصی خود با نام Stellar Consensus Protocol (یا SCP) استفاده میکند. SCP بر اساس مدل Federated Byzantine Agreement (FBA) توسعه یافته و به نودها اجازه میدهد بدون نیاز به استخراج یا استیکینگ، درباره وضعیت تراکنشها به توافق برسند.
در این مدل، هر نود مجموعهای از نودهای مورد اعتماد خود را انتخاب میکند. این مجموعهها که با نام Quorum Set شناخته میشوند، از طریق همپوشانی با یکدیگر باعث ایجاد اجماع در کل شبکه میشوند. نتیجه این طراحی، نهایی شدن سریع تراکنشها، مصرف انرژی بسیار پایین و حذف نیاز به ماینینگ یا استیکینگ است.
به همین خاطر، اعتبارسنجهای شبکه استلار برخلاف اعتبارسنجهای شبکههای PoS پاداش بلاک دریافت نمیکنند و توکن جدیدی نیز برای مشارکت در اجماع تولید نمیشود. بنابراین قابلیتی تحت عنوان «استیکینگ بومی» در استلار وجود ندارد.
شایان ذکر است که قبلا شبکه استلار یک مکانیزم تورمی داشت و طبق آن، هر سال حدود یک درصد توکن جدید تولید میکرد تا بین حسابهایی که رأی کافی دریافت میکردند توزیع شود.
هدف اولیه این طرح، تشویق مشارکت کاربران و گسترش اکوسیستم بود؛ اما با رشد شبکه مشخص شد که این سیستم کارایی چندانی ندارد و حتی میتواند باعث پیچیدگیهای اضافی شود. در سال ۲۰۱۹ و با تصویب بهروزرسانی پروتکل ۱۲، جامعه استلار تصمیم گرفت این مکانیزم را حذف کند. از آن زمان تاکنون هیچ سیستم تورمی یا پاداشدهی مشابه استیکینگ در شبکه استلار وجود ندارد.
آیا امکان کسب درآمد غیرفعال از XLM وجود دارد؟
نبود استیکینگ بومی به این معنا نیست که هولدرهای استلار نمیتوانند از دارایی خود سود کسب کنند. طی سالهای اخیر روشهای زیادی برای ایجاد درآمد غیرفعال از XLM به وجود آمدهاند که برخی از آنها توسط صرافیهای متمرکز و برخی دیگر توسط پروتکلهای غیرمتمرکز ارائه میشوند. در واقع بسیاری از کاربران وقتی درباره «استیک کردن استلار» صحبت میکنند، منظورشان کسب سود از نگهداری XLM است، نه مشارکت مستقیم در امنیت شبکه.
۱. سرویسهای صرافیهای ارز دیجیتال
سادهترین و محبوبترین روش کسب سود از XLM استفاده از سرویسهای درآمدزایی صرافیها است. بسیاری از پلتفرمهای معاملاتی (حتی پلتفرمهای داخلی مثل نوبیتکس) محصولات مالی مختلفی را در اختیار کاربران قرار میدهند که به آنها اجازه میدهد بعد از خرید و فروش ارز استلار دارایی خود را برای مدت مشخص یا به صورت منعطف سپردهگذاری کنند.
در این مدل، صرافی دارایی کاربران را در فعالیتهایی مانند وامدهی، بازارگردانی یا تأمین نقدینگی به کار میگیرد و بخشی از درآمد حاصل را میان سپردهگذاران توزیع میکند. مزیت اصلی این روش سادگی آن است. کاربران بدون نیاز به دانش فنی خاص میتوانند تنها با چند کلیک دارایی خود را در این طرحها قرار دهند و بهصورت دورهای سود دریافت کنند.
البته میزان بازدهی در این روش معمولاً ثابت نیست و به شرایط بازار، سیاستهای صرافی و میزان تقاضا برای وام گرفتن دارایی بستگی دارد.
۲. تأمین نقدینگی در استخرهای نقدینگی
یکی دیگر از روشهای کسب درآمد از استلار، مشارکت در استخرهای نقدینگی است. شبکه استلار از بازارسازهای خودکار یا AMM پشتیبانی میکند و کاربران میتوانند با واریز XLM و یک دارایی دیگر به استخرهای معاملاتی، در فرآیند تأمین نقدینگی مشارکت کنند.
برای مثال، یک کاربر میتواند جفتارز XLM/USDC را انتخاب کرده و سرمایه خود را در این استخر قرار دهد. در مقابل، بخشی از کارمزدهای پرداختشده توسط معاملهگران به او تعلق میگیرد. این روش در برخی شرایط میتواند سود بیشتری نسبت به سپردهگذاری ساده ایجاد کند، اما در عین حال ریسکهای خاص خود را نیز دارد.
۳. استفاده از پروتکلهای وامدهی
روش دیگری که برخی سرمایهگذاران حرفهای از آن استفاده میکنند، خرید ارز استلار و سپردهگذاری آن در پروتکلهای وامدهی است. در این مدل، دارایی کاربران در اختیار وامگیرندگان قرار میگیرد و آنها در ازای استفاده از این سرمایه، سود پرداخت میکنند. بخشی از این سود به سپردهگذاران اختصاص پیدا میکند.
البته از آنجا که بسیاری از پروتکلهای وامدهی روی بلاک چینهای دیگری مانند اتریوم فعالیت میکنند، معمولاً کاربران باید از نسخههای توکنیزهشده یا پلهای کراس چین برای انتقال دارایی خود استفاده کنند. این موضوع باعث میشود پیچیدگی فنی و ریسک این روش نسبت به گزینههای دیگر بیشتر باشد.
کدام روش برای کسب درآمد غیرفعال از XLM مناسبتر است؟
برای انتخاب بهترین روش کسب درآمد غیرفعال از XLM، باید تجربه و ریسکپذیری کاربر را در نظر بگیریم. کاربران جدید معمولاً بهتر است سراغ سرویسهای درآمدزایی صرافیها بروند، چون استفاده از آنها سادهتر است و نیاز به دانش فنی زیادی ندارد.
در مقابل، کاربران حرفهایتر میتوانند از استخرهای نقدینگی یا پروتکلهای وامدهی استفاده کنند که گاهی بازدهی بالاتری دارند. البته این روشها ریسک بیشتری مثل زیان ناپایدار، ریسک قرارداد هوشمند یا ریسک پلتفرم دارند. بنابراین بهترین گزینه، روشی است که با هدف سرمایهگذاری، مدت نگهداری دارایی و دانش فنی کاربر هماهنگ باشد.
از آنجا که استلار از استیکینگ بومی پشتیبانی نمیکند، کاربران باید نسبت به وب سایتها یا پروژههایی که وعده «استیکینگ رسمی XLM» با سودهای بالا میدهند، محتاط باشند. در برخی موارد، افراد سودجو با استفاده از محبوبیت استلار، طرحهایی را تبلیغ میکنند که ادعا دارند در ازای قفل کردن XLM سودهای تضمینشده و غیرعادی پرداخت میکنند. در حالی که چنین سازوکاری در پروتکل استلار وجود ندارد و این وعدهها اغلب پشتوانه فنی یا اقتصادی مشخصی ندارند.
به همین خاطر، قبل از انتقال دارایی به هر پلتفرم، لازم است اعتبار آن به دقت بررسی شود. مطالعه سابقه فعالیت، وضعیت امنیتی، میزان شفافیت اطلاعات و نظرات کاربران میتواند به شناسایی پروژههای معتبر کمک کند. همچنین توصیه میشود برای نگهداری یا کسب بازده از XLM فقط از کیف پولها، صرافیها و سرویسهای شناختهشده و مورد تأیید جامعه استلار استفاده کنید تا خطر از دست رفتن سرمایه به حداقل برسد.
جمعبندی
هرچند استلار از مکانیزم اثبات سهام استفاده نمیکند و امکان استیکینگ XLM وجود ندارد، اما این موضوع به معنی عدم امکان کسب درآمد غیرفعال از آن نیست. کاربران میتوانند از طریق سرویسهای درآمدزایی صرافیها، تأمین نقدینگی در استخرهای معاملاتی یا مشارکت در پروتکلهای وامدهی روی دارایی خود بازدهی دریافت کنند. با این حال، هر یک از این روشها دارای مزایا و ریسکهای خاص خود هستند و قبل از هر نوع سرمایهگذاری، کاربران باید ساختار، بازدهی و خطرات هر روش را با دقت بررسی کنند تا تصمیمی آگاهانه و متناسب با اهداف مالیشان بگیرند.
