انقلاب برقی در قرقیزستان - لاله واژگون
اما وضعیت اقتصادی قرقیزستان و فساد مالی، نقشی بسیار مهم در ایجاد شرایط فعلی داشت. اقتصاد قرقیزستان یکی از ضعیفترین اقتصادها در منطقه آسیای میانه و در میان جمهوریهای جدا شده از شوروی سابق است. قرقیزستان نتوانست در اجرای الگوی اصلاحات اقتصادی غربی موفق ظاهر شود و این در حالی بود که کشوری مثل گرجستان، این راه را طی کرد و از لحاظ آزادی اقتصادی، وضعی بسیار بهتر از قرقیزستان داشت.
در سالهای اخیر البته برنامههای جدیدی برای اصلاحات اقتصادی در قرقیزستان به اجرا درآمده بود که از جمله آنها میتوان به تعدیل قانون کار و اصلاح قوانین مالیاتی اشاره کرد. اما فساد دولتی به شدت در قرقیزستان بیداد میکرد و دستگاه قضایی این کشور نیز عملا کاری برای مقابله با آن انجام نمیداد. مجموعه این عوامل باعث شد که وضعیت کلی اقتصاد قرقیزستان به قهقرا برود و از آزادی اقتصادی نیز در این کشور خبری نباشد.
بنابر گزارش شاخص آزادی اقتصادی در سال 2010 میلادی که توسط بنیاد هریتج منتشر شده، قرقیزستان از لحاظ آزادی اقتصادی در محور یک تا صد، در نقطه هیجدهم ایستاده است و همین مساله میتواند عمق مشکلات موجود در راه آزادی اقتصادی و نیز ریشهدار بودن فساد مالی را در این کشور نشان بدهد.
به هر ترتیب، فعلا دولت خودخوانده جدید قرقیزستان تحت رهبری خانم «رزا آتونبایوا» تشکیل شده که خودش پیشتر متحد «باقی یف» بود. آتونبایوا 59 ساله است و قبلا وزیر امور خارجه قرقیزستان بود. او تحولات اخیر قرقیزستان را «پاسخی به سرکوب و ظلم رژیم باقییف» توصیف کرده و در عین حال وعده داده که ظرف شش ماه، در قرقیزستان انتخابات برگزار کند. البته در جناح طرفدار آتونبایوا بسیاری از گروههای سیاسی دیده میشوند که وجه مشترکشان، انتقاد شدید از حکومت باقییف بوده است.
دولت خودخوانده قرقیزستان اعلام کرده که در حال حاضر کنترل پلیس و ارتش را به دست گرفته است و این در حالی است که گروههای اجیر شده توسط دولت موقت، ساعاتی طولانی را در خیابانهای بیشکک به مقابله با خشونت و غارت گذراندهاند اما اوضاع هنوز عادی نشده است. در این میان، باقییف نیز اعلام کرده که از قدرت کنار نخواهد رفت اما حاضر به مذاکره به گروههای اپوزیسیون است.
خشونت شدیدی که از سوی پلیس و نیروهای امنیتی قرقیزستان در روزهای آغازین تظاهرات اعتراضآمیز مردم اعمال شد، دیدگاه مردم را نسبت به حکومت باقییف بدتر از گذشته کرده و حالا برخی از لزوم محاکمه وی سخن به میان میآورند. اما این درگیریها و خشونتها از کجا سرچشمه گرفته است؟ بنا بر گزارش بیبیسی، چندین هفته میشد که افزایش ناگهانی قیمتها و نارضایتی مردم از فساد دولتی باعث به وجود آمدن جوی ملتهب در جامعه قرقیزستان شده بود. حتی در هفتههای اخیر وقتی که بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل متحد به قرقیزستان سفر کرد، این جو پر تنش احساس میشد؛ و حالا التهاب به اوج رسیده است.
این در حالی است که تا چندی پیش، قرقیزستان به عنوان یکی از پیشروترین کشورهای آسیای میانه شناخته میشد اما این کشور در سال 2005 میلادی «انقلاب لاله» را تجربه کرد و در چارچوب آن، شاهد سقوط دولت «عسگر آقایف» بود.
این انقلاب، «قربان بیک باقی یف» را بر سر کار آورد و او هم وعده داد که فساد و فقری را که در کشور بیداد میکرد ریشهکن کند و اصلاحات اقتصادی به راه بیندازد. او در سال 2006 میلادی نیز به خاطر اعتراضات مردمی پذیرفت که اختیارات ریاست جمهوری خود را کاهش بدهد. این اقدام او اهمیت زیادی داشت زیرا منطقه آسیای میانه معروف است به اینکه رهبرانش به نظر مردم اهمیتی نمیدهند و هر اعتراضی را به شدت سرکوب میکنند.
اما به هر ترتیب، افکار عمومی در قرقیزستان به تدریج موضعی منفی به باقییف پیدا کرد و منتقدان میگفتند که او به وعدههای خود عمل نکرده است. انتقاد بزرگی هم که به او وارد میشد این بود که تمام پستهای مهم مملکتی را به اعضای خانوادهاش سپرده است. در عین حال، او تلاش زیادی کرد تا راه به قدرت رسیدن پسرش مقسیم را هم در آینده هموار کند. انتخاباتی که در ژوئیه سال 2009 میلادی در قرقیزستان برگزار شد، حضور باقییف را در قدرت تضمین کرد اما ناظران بینالمللی این انتخابات را بدون خدشه نمیدانستند و در سطح داخلی نیز انتقادات زیادی به این انتخابات وارد شد.
اما این همه ابعاد مشکلات قرقیزستان نیست. واقعیت این است که موقعیت جغرافیایی و استراتژیک قرقیزستان حاکی از افتادن این کشور در میانه یک بازی بزرگ بین قدرتهای جهانی است؛ زیرا آمریکا، روسیه و چین هر یک منافعی در قرقیزستان دارند.
در این میان، گفته میشود که ناآرامی قرقیزستان را میتوان نوعی جدال بین آمریکا و روسیه نیز قلمداد کرد زیرا هر دوی این کشورها در قرقیزستان پایگاه نظامی دارند و از لحاظ استراتژیک نیز به قرقیزستان اهمیت زیادی میدهند؛ به خصوص با توجه به اینکه آمریکا از راه پایگاه نظامی خود در «مناس»، به افغانستان نیرو و تجهیزات میفرستد. پایگاه مناس قبلا هم عامل ایجاد بحث و جدلهای زیادی شده بود. در اوایل سال 2009 میلادی، روسیه وعده کمک مالی بزرگی به قرقیزستان داد و در مقابل، باقییف اعلام کرد که قصد دارد پایگاه «مناس» را تعطیل کند.
باراک اوباما، رییسجمهور آمریکا بلافاصله وارد عمل شد و گفت آمریکا پول بیشتری از بابت پایگاه مناس به قرقیزستان خواهد پرداخت زیرا برای عملیات خود در افغانستان به آن نیاز مبرمی دارد. بعدها منتقدان باقییف به شدت از این تصمیم او گله کردند و آن را کوتاه آمدن در برابر آمریکا دانستند. حالا هم آتونبایوا در سخنانش در جریان یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرده که فعلا پایگاه مناس تعطیل نمیشود اما در مورد آینده آن هیچ تضمینی وجود ندارد.
اما نکته بسیار مهم دیگری هم در سخنان آتونبایوا در این کنفرانس مطبوعاتی وجود داشت که توجه بسیاری از ناظران را به خود جلب کرد. او از نقش «حمایتی» روسیه در کنار زدن باقییف تقدیر کرد و همین مساله، حساسیتهای جدیدی را در خصوص نقش آینده روسیه در قرقیزستان به وجود آورده است. یکی دیگر از رهبران اپوزیسیون قرقیزستان نیز به خبرگزاری رویترز گفته که «روسیه نقش خودش را در ساقط کردن رژیم باقییف ایفا کرده است.»
ظاهرا خانم آتونبایوا نمایندگانی را برای مذاکره با سران روسیه عازم مسکو کرده و تلفنی نیز با ولادیمیر پوتین، نخستوزیر روسیه مذاکره کرده است. البته روسیه هرگونه مداخله در ساقط کردن رژیم باقییف در قرقیزستان را رد میکند اما پیشتر گزارشهایی از سخنان ولادیمیر پوتین منتشر شده بود که موضع کرملین را به خوبی نشان میداد. پوتین گفته بود «باقییف دارد همان اشتباهاتی را تکرار میکند که اسلافش انجام داده بودند.» بر این اساس، احتمال دارد که فشارهای روسیه و افزایش نفوذ این کشور در قرقیزستان به بروز خدشه در معاهده آمریکا و قرقیزستان در مورد پایگاه نظامی «مناس» منجر شود.
به هر حال، دولت جدید قرقیزستان تمام مشکلات دولت قبلی از جمله بحرانهای اقتصادی، فقر و فساد مالی را به ارث برده و در عین حال، جامعه قرقیزستان به خاطر افزایش شدید قیمتها ملتهب است. از سوی دیگر، قرقیزستان از لحاظ ذخایر طبیعی با کمبود روبهرو است و برای تامین سوخت مورد نیاز خود به شدت وابسته به همسایگانش است. جدال قدرتهای خارجی بر سر قرقیزستان هم که به قوت خود باقی است. به همین دلیل شاید خیلی هم نباید از بابت سقوط حکومت باقییف خوشحالی کرد. مشکلات قرقیزستان از نو شروع شدهاند.
منبع : پول
گزارش خطا
0 پسندیدم
ارسال نظر
اخبار روز
خبرنامه