واردات خودرو بهتنهایی نمیتواند مسئله مصرف سوخت کشور را حل کند
امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو، در گفتوگو با خبرنگار بورسنیوز، درباره اظهارات اخیر رئیسجمهور درباره واردات ۱۵۰ هزار دستگاه خودرو و الزام خودروسازان به کاهش مصرف سوخت اظهار کرد: اصل واردات خودرو ایده خوبی است، اما مسئله اصلی ضمانت اجرایی و ساختار اجرای این سیاست است. اگر قرار باشد ۱۵۰ هزار دستگاه خودرو با میانگین قیمت ۲۰ هزار دلار وارد شود، حدود ۳ میلیارد دلار ارز نیاز خواهد داشت؛ بنابراین پیش از اجرای چنین سیاستی باید مشخص شود این میزان ارز از چه محلی تأمین میشود و چه اثری بر سایر نیازهای ارزی کشور خواهد داشت.
وی افزود: مشکل اصلی اینجاست که واردات خودرو بهتنهایی نمیتواند مسئله مصرف سوخت کشور را حل کند. برای مثال، حتی اگر خودروهای برقی وارد شوند، الزاماً به معنای کاهش مصرف سوخت و مشکلات ترافیکی نیست؛ چراکه با ورود ۱۵۰ هزار خودرو جدید، تعداد خودروهای موجود افزایش پیدا میکند و این خودروها لزوماً جایگزین خودروهای فرسوده موجود نمیشوند. در شرایط تورمی فعلی نیز مردم توانایی کنار گذاشتن خودروهای قدیمی خود را ندارند و در نتیجه خودروهای جدید عمدتاً به تعداد خودروهای موجود اضافه خواهند شد.
کاکایی با انتقاد از تمرکز صرف بر افزایش واردات یا کاهش مصرف سوخت خودروهای داخلی تصریح کرد: بخش مهمی از خودروهای وارداتی که طی سالهای اخیر وارد کشور شدهاند، خودروهای گرانقیمت و عمدتاً شاسیبلند بودهاند و نمیتوان انتظار داشت چنین خودروهایی راهکار اصلی کاهش مصرف سوخت باشند. ضمن اینکه خودروهای جدید و باکیفیت نیز در صورت استفاده از سوخت بیکیفیت، با مشکلات جدی مواجه خواهند شد. در حال حاضر نیز گزارشهایی از بروز مشکل برای برخی خودروهای جدید وارداتی و حتی خودروهای تولید داخل به دلیل کیفیت نامناسب سوخت وجود دارد.
وی ادامه داد: اگر هدف، کاهش مصرف سوخت است، یکی از اقدامات سریع و مؤثر میتواند افزایش کیفیت و اکتان بنزین باشد. بر اساس بررسیها، افزایش ۱۰ واحدی اکتان سوخت میتواند حداقل ۱۰ درصد مصرف سوخت خودروهای سواری را کاهش دهد که معادل حدود ۱۶ میلیون لیتر در روز است. این اقدام برخلاف تغییر فناوری خودرو، به زمان بسیار کمتری نیاز دارد و بخش عمده آن نیز در اختیار دولت و مجموعه پالایشگاهی کشور است. بنابراین میتوان بهجای تمرکز صرف بر تغییر خودرو، همزمان کیفیت سوخت را نیز اصلاح کرد تا نتیجه سریعتری حاصل شود.
این کارشناس صنعت خودرو با اشاره به زمانبر بودن اصلاح فناوری خودروها گفت: حتی اگر امروز به خودروساز دستور داده شود که مصرف سوخت خودروهای خود را کاهش دهد، حداقل یک سال زمان نیاز است تا آثار اولیه آن در تولید و بازار دیده شود. ضمن اینکه سالهاست موضوع استانداردهای یورو ۵ و یورو ۶ مطرح شده، اما وقتی خودرویی با فناوری و استاندارد بالاتر در اختیار مصرفکننده قرار میگیرد و سوخت مورد استفاده همچنان کیفیت پایینی دارد، همان خودرو نیز با مشکل مواجه خواهد شد. بنابراین در سیاستگذاری باید زمان، هزینه و میزان اثرگذاری هر راهکار را در نظر گرفت.
کاکایی درباره راهکارهای کوتاهمدت برای کاهش مصرف سوخت گفت: توجه جدی به حملونقل عمومی یکی از راهکارهایی است که میتواند در کوتاهمدت اثرگذار باشد. اگر قیمت سوخت افزایش پیدا کند، اما همزمان حملونقل عمومی بهبود پیدا کرده و در دسترس مردم باشد، بخش قابل توجهی از افراد به استفاده از اتوبوس و سایر وسایل حملونقل عمومی روی میآورند. در حال حاضر، ضعف حملونقل عمومی باعث شده بخشی از جابهجاییها حتی بهوسیله خودروهای تکسرنشین انجام شود و این موضوع خود به افزایش مصرف سوخت و ترافیک منجر شده است.
وی افزود: اصلاح نظام حملونقل بار نیز باید مورد توجه قرار گیرد. در حال حاضر بخش قابل توجهی از جابهجایی بار در شهرها با خودروهای سواری و موتورسیکلت انجام میشود، در حالی که میتوان با توسعه وانتهای مناسب، کامیونتها و پلتفرمهای مدیریت و تجمیع بار، تعداد سفرها را کاهش داد و جابهجایی را بهینه کرد. دولت میتواند با ایجاد زیرساخت و حمایت از پلتفرمهای مدیریت بار و مسافر، شرایطی ایجاد کند که چند محموله در یک مسیر با یک وسیله نقلیه مناسب جابهجا شود و از سفرهای اضافی جلوگیری شود.
کاکایی در پایان با تأکید بر ضرورت اجرای راهکارهای سریعتر گفت: دولت الکترونیک نیز یکی از راهکارهای مهم برای کاهش رفتوآمد و مصرف سوخت است. بخش قابل توجهی از سفرهای روزانه مردم به دلیل انجام امور اداری انجام میشود و با توسعه خدمات الکترونیکی میتوان این رفتوآمدها را کاهش داد. کاهش مراجعه حضوری به ادارات علاوه بر کاهش تعداد سفرها، با کاهش ترافیک و افزایش سرعت متوسط خودروها، مصرف سوخت را نیز پایین میآورد. بنابراین راهکارهای کوتاهمدتی مانند توسعه حملونقل عمومی، اصلاح حملونقل بار، افزایش کیفیت سوخت و توسعه دولت الکترونیک میتوانند سریعتر از سیاست واردات خودرو اثر خود را نشان دهند؛ در حالی که واردات گسترده خودرو با توجه به نیاز ارزی و زمان لازم برای اثرگذاری، راهحل بحران فعلی مصرف سوخت در کوتاهمدت نخواهد بود.
