فرآیند کشف تقلب در صورتهای مالی شرکتهای بورسی
استقرار و تقویت سیستم کنترل های داخلی موثر نه تنها باعث پیشبرد اهداف فرآیندهای واحدهای تجاری و صنعتی دریایی در راستای رعایت قوانین و مقررات حاکم بر گزارشگری مالی و فعالیت عملیاتی آنها کمک شایانی میکند بلکه علاوه بر بهبود عملکرد حسابرسان مستقل ، از خط تحریف با اهمیت صورتهای مالی و نهایتاً تقلب به نفع یا علیه شرکت ها جلوگیری نماید .
در همین رابطه عبدالحسین فرزان حسابدار رسمی و از شرکاء موسسه حسابرسی و خدمات مالی دایا رایان در گفتگو با بورس نیوز ؛ نادیده گرفتن کنترل های داخلی و ضعف سیستم های حسابداری در تهیه صورتهای مالی را از مصادیق ازتکاب تقلب و کتمان آگاهانه حقایق برای تحریف صورتهای مالی معرفی میکند و می افزاید : عدم درستی سیستم های حسابداری و گزارشگری مالی واحد مورد رسیدگی و تعرف نشدن کنترل های داخلی مناسب شامل کنترل های مالی ، کنترل های مربوط به رعایت قوانین و کنترل های هشدار دهنده خطر ، باعث ایجاد و ثبت هر گونه تقلب و سوء استفاده از منابع مالی و غیر مالی شرکت ها می شود .
به گفته این حسابرس معتمد بورس امکان ناکارآمدی روشهای حسابرسی در کشف تحریفهای عمدی کتمان شده از طریق تبانی یک یا چند نفر از مدیران ،کارکنان و اشخاص ثالث و یا با اسناد جعلی محرز بوده و از اینرو کافی بودن روشهای حسابرسی اجراشده و متناسب بودن گزارش حسابرس با نتایج حاصل از اجرای این روشها ، چگونگی انجام شدن حسابرسی بر اساس استانداردهای حسابرسی توسط حسابرس را مشخص می کند.
وی طرح های پیچیده ای همچون جعل ، ثبت نکردن عمدی معاملات یا حواله و رسید (با شماره سریال) انبارها و دادن اطلاعات نادرست به حسابرس را در کتمان تقلب و کشف نشدن تحریفهای با اهمیت ناشی از آن خطرناک دانست و افزود : تبانی می تواند باعث متقاعد شدن حسابرس بر پایه شواهد موجود شود در حالیکه حقیقت چنین چیزی نیست .
فرزان با اشاره به اینکه توانایی حسابرس درکشف تقلب به عواملی همچون مهارت مرتکبین ، تکرار و میزان دستکاری ، میزان تبانی ، اندازه نسبی تک تک مبالغ دستکاری شده و میزان ارشدیت افراد درگیر بستگی دارد با متمایز خواندن اشتباه و تقلب ، افزایش حدود آزمون های محتوا در راستای شناسایی کنترل های داخلی شناسایی شده برای کاهش خطر عدم کشف تحریفهای با اهمیت تقلب و اشتباه در صورتهای مالی تأکید کرد .
شایان ذکر است در بررسی تقلب ، شامل گزارشگری
مالی متقلبانی و سوء استفاده از داراییها را مد نظر قرار می دهد.
از اینرو گزارشگری مالی متقلبانی با تحریف ، حذف مبالغ یا موارد افشاء از صورتهای مالی به عمد و به منظور فریب استفاده کنندگان صورتهای مالی اقداماتی همچون سندسازی و دستکاری یا تغییر سوابق حسابداری یا مدارک پشتوانه تهیه صورتهای مالی ، ارایه نادرست یا حذف عمدی رویدادها ، معاملات یا سایر اطلاعات با اهمیت در صورتهای مالی ، بکارگیری نادرست استانداردهای حسابداری مرتبط با اندازه گیری ، شناسایی، طبقه بندی ، ارایه یا افشاء به عمد، سوء استفاده پرداخت وجه نقد از بابت کالا و خدماتی که دریافت نشده انجام شود و اغلب به منظور پنهان کردن سرقت داراییها ، با سوابق و مدارک ساختگی یا گمراه کننده همراه است .
فرصت های گزاشگری مالی متقلبانه یا سوء استفاده از داراییها هنگامی می تواند پدید آید که فرد می داند به دلایلی چون مورد اعتماد بودن یا آگاهی از وجود ضعف های خاص در سیستم حسابداری ، کنترل های داخلی را می توان نادیده گرفت .
گفتنی است مسئولیت اصلی پیشگیری و کشف تقلب با مدیریت واحد مورد رسیدگی بوده و از اینرو با انجام مواردی همچون ایجاد جو مناسب می تواند به این هدف دست یابد .
