سخنان دیپلماتیك برادر میرحسین+عكس

وى در تشریح شاخص هاى تحولات تركیه گفت: ما تا یك ماه پیش تركیه اى داشتیم كه در فضایى دیگر تنفس مى كرد و در یك ماه اخیر در فضایى متفاوت. همین طور كه ما ایرانى ها نیز وضعیت داخلى مان متاثر از وضعیت اطراف در خاورمیانه و شرق آسیا و كشورهاى آفریقایى و... است.

مدیركل پیشین آسیاى غربى وزارت خارجه اضافه كرد: وقتى به عرصه سیاسى تركیه نگاه مى كنیم، چه گرایش هایى را مى توانیم مشاهده كنیم كه زنده و فعال باشند؟ نباید لباس دوخته شده اى را بر تن این گرایش ها كنیم. چنانكه وقتى در ایران از لیبرالیسم حرف مى زنیم نباید همان تعبیر نهضت آزادى را مدنظر قرار دهیم. بنابراین زمانى كه از حزب اسلام گرا در تركیه سخن مى رانیم باید ببینیم از چه الگویى حرف مى زنیم؟

وى در ادامه به ویژگى هاى جریان ملى گرایى در تركیه اشاره كرد و افزود: در تركیه با یك جریان قوى ملى گرایى مواجهیم كه متكى بر سوابق تاریخى است و در زمان آتاتورك موج عظیمى با خود آورد كه مى خواست چشمش را بر گذشته ببندد. اما مى بینیم كه آن گذشته هیچ وقت فراموش نشد.

موسوى ادامه داد: جریان دوم در تركیه جریانى غربگراست كه مختصات خودش را دارد و آن را هم نمى توان با غربگرایى در ایران شبیه دانست. غربگرایى در تركیه متفاوت از موج غربى سازى در ایران زمان پهلوى بود و شدت عمل بیشترى داشت. اسلام ستیزى دوره آتاتورك بسیار بیش از ایران بود و در تغییر خط و... خودش را نشان داد. این جریان غربگرا همچنان براى رسیدن به ارزش هاى مختص خود تلاش مى كند.

وى جریان سوم را پان تركیسم نامید و در این باره گفت: پان تركیسم توجه به زبان و قومیت و سابقه تركى را مدنظر دارد و معتقد است تمام ترك هاى دنیا از یك ریشه اند و باید متحد شوند. این جریان شاید در نگاهى بلندپروازانه به دنبال یك امپراتورى باشد. این نحله فكرى كه خاستگاهش را پان تركیسم قرار مى دهد، داراى ادبیات و رسانه ها و نهادهاى اجتماعى خاص خودش است.

گرایش چهارمى كه میرمحمود موسوى از آن صحبت كرد، اسلام گرایى است. او در این باره گفت: گرایش اسلام گرایى در داخل خود زیرمجموعه هاى متنوعى دارد. این جریان بعد از هجمه عظیم آتاتورك، فشارها و محدودیت هاى سختى را متحمل شد و نهادهایش به شدت تضعیف گشت ولى به حیات خود ادامه داد و در دهه 50 و سپس دهه هاى 70 و 90 سیر نزولى و صعودى را از سر گذراند و سرانجام در انتهاى قرن 20 خود را به عنوان جریانى جدید معرفى كرد. این جریان كاملا نهادینه شده و در خارج از تركیه نیز به حیات خود ادامه مى دهد؛ مثل آلمان.

موسوى تاكید كرد: تصور نمى كنم جز عده اى متوهم ، بتوان كسى را پیدا كرد كه آرزوى زنده شدن امپراتورى عثمانى را داشته باشد. ما در ایران هم كسانى را داریم كه خواب امپراتورى كهن ایران را مى بینند. البته این مساله نافى میل به توسعه و گسترش مرزها نزد ترك ها نیست اما واقعیت جهان امروز اجازه ظهور چنین قدرت هایى را نمى دهد. برخى از این گرایشات زاییده احساسات تحقیر شده اى است كه در ایران نیز نظیرش یافت مى شود.

سفیر پیشین ایران در پاكستان و هند به اوج گیرى حزب عدالت و توسعه در جامعه تركیه اشاره كرد و افزود: در وهله اول باید ببینیم این حزب چگونه وارد صحنه شد؟ ما در دهه هاى 70 و 90 حزبى به این نام نداریم. احزاب مختلفى با اسامى گوناگون درست مى شود و منحل مى شود و با امواج سهمگین ضد اسلامى روبرو مى شود. اما آقاى اردوغان در سمت شهردار استانبول بسیار موفق بود و این عملكرد مطلوب در اوج گیرى او تاثیر فراوانى داشت. دومین علت موفقیت اردوغان، پاك بودن اوست. مجموعه وى به عنوان مجموعه اى پاك و سالم وارد صحنه شد و دست به عمل زد و به هیچ ترتیب نتوانستند او را زیر سوال ببرند. سومین نكته اى كه باعث ظهور حزب عدالت و توسعه شد، ضعف سایر جریان ها و افرادى مثل اجویت و دمیرل بود كه امتحانشان را پس داده بودند و در عرصه هاى اجتماعى و اقتصادى موفق نبودند. در آن دوران، سوءمدیریت ها و فساد ادارى و دخالت هاى ارتش، لطمه هاى شدیدى به جامعه وارد كرد و تورم را افزایش داد؛ سفره هاى مردم كوچك شد و وضع اقتصادى به شدت رو به وخامت گذاشت.

میرمحمد موسوى به دوران بعد از روى كار آمدن حزب عدالت و توسعه پرداخت و گفت: وقتى این حزب به قدرت رسید، اعلام كرد به سكولاریسم تركیه مقید است و نباید از این بابت واهمه اى به دل راه داد. این حزب ارتش را هم بلافاصله تحدید نكرد ولى به تدریج محدودیت و كاستن از دخالت آن را آغاز كرد و راه خودش را پیش گرفت. این دولت موفق شده است از نوامبر 2002 تاكنون رشد قابل ملاحظه اى عاید تركیه كند و تورم دو رقمى را به هفت درصد (آخرین رقم اعلام شده) برساند. درآمدها و صادرات به شدت بالا رفته و اشتغال و سایر شاخص ها رو به رشد بوده است. تركیه در قیاس با گذشته خود و نیز با درنظر گرفتن آمارهاى اروپایى، موفق ترین كشور اروپایى بوده است.

وى در پایان تصریح كرد: در حوزه هاى اجتماعى و فرهنگى و دینى، باید بگوییم كه با وجود غلبه جمعیتى مسلمان ها، آزادى ها در تركیه برقرار است. مجموع سیاست هاى حزب عدالت و توسعه به آنجا رسیده است كه فقط طى دوماه گذشته توانسته محبوبیت خود را از 41 به 49.6 درصد برساند. این رقم البته متعلق به امروز است و باید دید تا خردادماه كه زمان برگزارى انتخابات است چه روندى طى مى شود.

 منبع: دیپلماسی ایرانی