حال و هوای بانک های بورسی چگونه خواهد بود ؟

بنابر گزارش بورس نیوز اگر چه برخی کارشناسان ، کاهش نرخ سود را موجب افزایش سرمایه گذاری و تولید می دانند اما در مقابل اقتصادانان دیگری معتقدند کاهش نرخ سود در شرایطی که اقتصاد با رکود تورمی روبرو است چندان مناسبتی نداشته و از طرفی علاوه بر تهدید منابع مالی بانک ها که در پی خروج سپرده ها ایجاد می شود می تواند لطمات جبران ناپذیری را به سیستم پولی کشور وارد آورد .

بنابر مفروضات اقتصادی در بازار سرمایه ، نرخ بهره یا همان نرخ سود به عنوان قیمت سرمایه مطرح بوده بطوریکه کاهش و افزایش نرخ سود رابطه معکوسی با تقاضا برای سرمایه دارد .

زمانیکه در بازار سرمایه نرخ سود به صورت دستوری پایین تر از مقدار تعادلی تعیین شود کاهش این نرخ در نتیجه افزایش عرضه سرمایه نبوده و بنابراین تنها می تواند تقاضا برای سرمایه را افزایش دهد . از اینرو افزایش تقاضا در شرایطی که عرضه نمی تواند پاسخگوی آن باشد موجب ایجاد صف در دریافت سرمایه و ایجاد بازار سیاه و در نهایت فساد می شود.

در این بین چنانچه دولت اقدام به تزریق منابع مالی به بانک ها همسو با کاهش دستوری نرخ های سود نماید عملاً به رشد فزاینده تورم کمک خواهد نمود . در مقابل چنانچه دولت تنها به منایع مالی بانک ها اکتفا کند با توجه به محدودیت نقدینگی بانک ها تشکیل صف ، ایجاد فساد و مواردی از این دست بروز خواهد کرد .

افزون بر این اختلاف بالای نرخ سود بانکی با نرخ سود در بازار آزاد حرکت به سمت سرمایه گذرای در فعالیت های تولیدی را کاهش داده و در عمل به افزایش سودا گری میان سیستم بانکی و بازار آزاد دامن خواهد زد .

در این باره صدیقه رهبر ، کارشناس ارشد بازار پولی کشور با اشاره به اینکه اعمال مقررات و سیاست های پولی جدید در حالی که بانک ها برای افزایش سرمایه 400 میلیارد تومانی خود با کمبود منابع مالی مواجه هستند نمی تواند قابلیت اجرایی داشته باشد به خبرنگار ما می گوید : در شرایط فعلی سرمایه گذاران با نگاهی به چشم انداز نا معلوم سیستم بانکی کشور تمایل چندانی برای خرید سهام آنها در بورس اوراق بهادار نداشته که ناشی از عدم اطمینان سرمایه گذاران از چشم انداز سودآوری آنها است .

وی با اعلام اینکه مدیران عامل بانک های دولتی و خصوصی با اعتراض به بسته سیاستی نظارتی سال 90 بدنبال رایزنی با بانک مرکزی برای اعمال برخی اصلاحات در این سیاست ها هستند ، درباره وضعیت آتی سپرده های در نزد بانک ها افزود : در حالیکه با کاهش نرخ سود بانکی رقم دقیقی از میزان خروج سپرده های مردمی از بانک ها وجود ندارد اما در واقعیت امر با نگاهی به شرایط اقتصادی فعلی کشور می توان با اطمینان گفت که این میزان نقدینگی به سمت بازار ارز و سکه طلا گرایش داشته تا بازار سرمایه . چرا که بازار سهام پر ریسک تر از بازار پول بوده و صاحبان نقدینگی موجود در بانک ها که اکثراً مردم کم درآمد و یا سطح متوسط جامعه را شامل می شوند سرمایه گذاری در بازار سهام پر نوسان و ریسکی را ترجیح نمی دهند .

این کارشناس رشد فزاینده شاخص های بورسی کشور را ناشی از دستکاری و هدایت آگاهانه گردانندگان و مدیران آن دانست و در عین حال افزود : در میان ریسک های بانکی متغییری به عنوان ریسک تمرکز وجود داشته که حتی در سپرده گذاری ها نیز مطرح بوده و بر اساس آن بانک باید در پرتفوی خود بر منابع سپرده گذاران عمده کنترل و تمرکز نداشته و بنا به تبیین سناریو های مختلف تدابیری برای خروج احتمالی آنها بیاندیشد.

در این رابطه بانک مرکزی با کاهش دستوری نرخ سود بانکی به مواردی همچون خروج یکباره این منابع پولی از بانک ها توجهی ندارد .

به گفته رهبر هر چند کاهش سود سپرده ها برای جلوگیری از زیان دیدن بانک ها و افزایش هزینه های آنها در نظر گرفته شده اما باید در این زمینه به خروج نقدینگی نیز توجه کرد .

وی در برابر این سوال که آیا با کاهش نرخ سود بانکی هزینه های شرکت های بورسی تفاوتی خواهد کرد ؟ اظهار داشت : ارایه وام ، به تناسب سقف اعتباری شرکت ها بوده و از اینرو نمی توان انتظار داشت که با کاهش نرخ سود وام بیشتری اعطاشود .

از اینرو بانک ها از نظر سودآوری و سنجش اعتباری شرکت ها به میزان 5 درصد از سرمایه پایه خود می توانند وام ارایه دهند .

در این بین اگر چه در بسته سیاستی نظارتی بانک مرکزی سال 90 ارایه وام به شرکت های بورسی توصیه شده اما این امر الزامی نداشته و بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد تا علمی . چرا که بانک ها بنا به سقف مشخص تسهیلات و نیز سرمایه پایه خود تصمیم می گیرند که به چه کسی وام دهند.

رهبر در خاتمه گفت : کاهش نرخ سود ، الزام بانک ها به فعالیت در یک زمینه و واگذاری فعالیت های مغایر با عملکردهای پولی می تواند سال دشواری را برای بانک ها رقم رده و آنها را با چالش های زیادی مواجه سازد .

از اینرو تا زمانیکه که معلوم نباشد در طرح تحول بانکی چه چیزی در انتظار بازار پولی کشور است سهام بانک های بورسی نیز با اقبال روبرونخواهد بود .