دیگر نوری در خصوصی سازی نمی تابد

بنا بر گزارش بورس نیوز کارنامه سازمان خصوصی سازی از سال گذشته تا به امروز نشان می دهد با واگذاری 21.5 درصد از سهام شرکت های قابل واگذاری، در مجموع به ارزش 18 هزار و 285 میلیارد و 100 میلیون تومان سهام به خریداران از طریق بورس، فرابورس، مذاکره و مزایده عرضه و فروخته شده است.

این در حالی است که سازمان خصوصی از ابتدای امسال تا نیمه اول دی ماه اخیر، با فروش سه هزار و 745 میلیارد و 400 میلیون تومان از سهام شرکت های دولتی به بخش خصوصی تنها معادل 4.4 درصد از کل واگذاری ها را محقق نموده است.

بنا این گزارش، از بین 439 شرکت مشمول واگذاری در سال 90 که 384 شرکت در فهرست گروه یک (شرکت های ذیل اصل 44 ) و 46 شرکت در فهرست گروه دو (شرکت های صدر اصل 44) قرار گرفته اند، سازمان خصوصی سازی در عملکرد منتهی به 15 دی ماه امسال تنها 4.4 درصد از این فهرست را به بخش خصوصی واگذار کرده که از این مقدار سهم بورس اوراق بهادار فقط 2.6 درصد است.

سازمان خصوصی سازی طی این مدت با واگذاری سهام شرکت های دولتی به ارزش دو هزار و 208 میلیارد و 300 میلیون تومان در بورس خود را در جایگاهی قرار می دهد که پیشتر در سال 1385 آنرا تجربه نموده بود.

جالب آنکه حجم و ارزش واگذاری های صورت گرفته از سال مذکور به بعد با میانگین رشد 2 برابری در هر سال روبرو بوده و حال آنکه از سال 89 تا به امروز به یکباره این آمار با کاهش 50 درصدی مواجه شده است.

سازمان خصوصی با وجود تشدید فرایند واگذاری سهام از طریق فرابورس در سال گذشته، طی کمتر از 10 ماه تنها به ارزش 233 میلیارد و 600 میلیون تومان سهام معادل 0.3 درصد از مقدار واگذاری ها را در این بازار به فروش رساند که در نوع خود قابل تأمل است.

در عین حال گرچه سازمان خصوصی سازی با فروش سهام از طریق مذاکره در دوره مذکور به موفقیت چندانی دست نیافت اما در روش مزایده توانست با فروش یک هزار و 296 میلیارد و 900 میلیون تومان سهام، معادل 1.5 درصد از مقدار واگذاری ها را محقق نماید.

بر این اساس از کل واگذاری های صورت گرفته در طول این مدت، عرضه بلوکی سهام به ارزش 3 هزار و 643 میلیارد و 200 میلیون تومان معادل 4.3 درصد، عرضه تدریجی سهام به ارزش 91 میلیارد و یکصد میلیون تومان معادل 0.1 درصد و عرضه ترجیحی سهام به ارزش 11 میلیارد و یکصد میلیون تومان صورت گرفته که در مقایسه با عملکرد پنج ساله گذشته خصوصی سازی این آمار به طور متوسط با افت حدود 8 برابری مواجه بوده است.

در میان فهرست شرکت های قابل واگذاری گروه یک در سال 90 که قرار است از طریق بورس و فرابورس واگذار شوند نام شرکت هایی همچون مرکز پژوهش و مهندسی جوش ایران، ریخته گری تراکتورسازی ایران، ایران خودرو، سهام ایرانی تولید سایپا، سرمایه گذاری رنا، تولیدی صنعتی پایوند توس، تولید الیاف شیشه خرم بید، میلاد گستر دامغان، گسترش کارآفرینی ایران، گسترش و توسعه مصالح نوین ساختمان پارسیان، شیمی گستر پردیس، ماشین سازی تبریز، صدرا امید چابهار، سنگ آهن شرق ایران، فولاد آذربایجان، آلومینای ایران، ذغال سنگ کرمان، ذغال سنگ البرز شرقی، ذغال سنگ البرز غربی، بین المللی مهندسی ایرتیک، سیمان داراب، سیمان خاش، شرکت های پتروشیمی تبریز، بیستون، هگمتانه، بازرگانی پتروشیمی بین الملل، پایانه ها و مخازن پتروشیمی، پتروشیمی باختر، شرکت پژوهش و فن آوری پتروشیمی، شرکت های پتروشیمی کاویان، ممسنی، لردگان، زنجان، گلستان، منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی، پتروشیمی های داراب، فسا، جهرم، دهدشت، کازرون، چهار محال بختیاری، خدمات رفاهی نفت، پشتیبانی ساخت و تهیه کالای نفت تهران، حفاری شمال، ملی حفاری ایران، خدمات مهندسی و تجهیزات صنعتی توربین جنوب، خدمات ترابری و پشتیبانی نفت، پیرا حفاری ایران، شرکت کشت و صنعت دامپروری مغان، شرکت پرورش کرم ابریشم ایران، شرکت نکا چوب، شرکت جنگل شفارود، صنایع و بهره برداری چوب فریم، کشاورزی و دامپروری سفید رود، بالاست، موسسه فرهنگی ورزشی راه آهن، ایرسوتر، شرکت سهامی خدمات هواپیمایی ویژه، خدمات مهندسی آب و خاک کشور، ایران ایرتور، فرش ایران، حمل و نقل بین المللی خلیج فارس، پشتیبانی امور دام کشور، تعمیرات نیروگاهی ایران، ساختمانی و شهرسازی واوان، توسعه ایرانگردی و جهانگردی، توسعه گردشگری ایران، خدمات انفورماتیک راهبر و سیمان کارون دیده می شوند که سازمان خصوصی سازی فقط با 1.3 درصد از کل واگذاری ها، توانسته به درآمدی یک هزار و 96 میلیارد تومانی دست یابد که چه به لحاظ حجم سهام و چه به لحاظ ارزش واگذاری نسبت به چهار سال گذشته با افت شدیدی روبرو است.

از کل واگذاری های صورت گرفته در سال 89، 88، 87 و 86 به ترتیب 11.1 درصد، 5.2 درصد، 4.5 درصد و 11.2 درصد مربوط به شرکت های دولتی حاضر در فهرست گروه یک بوده است.

در عین حال فهرست شرکت های قابل واگذاری امسال در گروه دو نشان می دهد سازمان خصوصی سازی از مجموع 46 شرکت نام برده شده؛ در سه ماهه چهارم سال جاری عرضه 60 درصد از سهام شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران، 100 درصد از سهام توسعه صنایع پالایش نفت، 49 درصد از مهندسین مشاور مهاب قدس، 49.99 درصد از سهام سرمایه گذاری صنایع برق و آب صبا، 60 درصد از سهام دخانیات ایران، 100 درصد از سهام ذوب آهن اصفهان، پالایشگاههای پارسیان، بید بلند، مسجد سلیمان و ایلام و در نهایت هلدینگ گاز را برنامه ریزی کرده که تاکنون هیچ اقدامی در این زمینه رخ نداده است.

از بین 636 شرکت دولتی که از سال 80 تا به امروز به بخش های خصوصی، تعاونی و رد دیون واگذار شده در مجموع درآمدی بالغ بر 87 هزار و 284 میلیارد و 900 میلیون تومان را برای خزانه دولت در بر داشته که در این آمار، سازمان خصوصی طی 9 ماه و نیم از سال جاری با واگذاری سهام 56 شرکت به بخش خصوصی، درآمدی بالغ بر 3 هزار و 745 میلیارد و 400 میلیون تومان را محقق نموده است.

این در حالی است که سازمان خصوصی سازی با واگذاری همین تعداد شرکت در سال 88 به بخش های خصوصی و عمومی غیر دولتی به درآمدی 17 هزار و 902 میلیارد و 400 میلیون تومانی دست یافته بود.

سازمان خصوصی سازی در حالی مکلف به اتمام واگذاری شرکت های دولتی تا پایان سال 1393 شده که با روند فعلی به نظر می رسد از نیمه دوم سال گذشته تاکنون، به شدت در حال فاصله گیری از این بازه قانونی است.

تکیه به آمار و ارقام برآوردی بدون حتی یک نقطه امیدوار کننده برای تداوم خصوصی سازیها از طریق بازار سرمایه این شائبه را بوجود می آورد که مدیریت جدید این سازمان با فاصله گرفتن از تفکر خصوصی سازی، بیشتر به دنبال دولتی سازی و قفل زدن بر درهای این سازمان هستند.