ایجاد صندوق تثبیت بازار تنها راه نجات بورس از رکود

توجه به مسایل و اخبار حوزه سیاسی و به عبارتی سیاست زدگی در اقتصاد کشور به ویژه بازار سرمایه تا آنجا پیش رفته که حتی برخی اخبار نه چندان مهم آثاری شگرف بر پیکر اقتصاد و بورس ما وارد می سازند.

درست است که در شرایط فعلی کمبود نقدینگی در بازار به چشم خورده و نسبت قیمت به درآمدی هر سهم (P/E) در کل بورس دچار تغییر شده است، اما در شرایطی که نرخ سود اوراق مشارکت معاف از مالیات با سود 20 درصد و با پرداخت در سررسید سه ماهه وجود داشته و مؤسسات مالی و اعتباری حتی بالاتر از این ارقام را بدون ریسک به سرمایه گذاران پیشنهاد می کنند، نباید توقع داشت نسبت P/E بازار سرمایه در حدود شش باشد. چراکه سرمایه گذاری در اوراق مشارکت با شرایط مذکور ریسک کمتری داشته و این نسبت برای بازار پولی زیر پنج واحد محاسبه می شود.

حسنعلی رهجو کارشناس بازار سرمایه، با بیان این مطالب در گفتگو با خبرنگار بورس نیوز به بررسی دلایل شکل گیری این روند منفی در بورس پرداخت و اظهار داشت: با توجه به فرمایش مقام معظم رهبری، سال جاری به نام سال حمایت از تولید، کار و سرمایه ایرانی نام گذاری شده و بازار سرمایه برای دست یافتن به این هدف می تواند بهترین بستر لازم را برای ارتقای تولید ملی فراهم سازد.

در این میان علی رغم اینکه تیم مدیریتی فعال در سازمان بورس و اوراق بهادار عملکرد خوبی را از خود به نمایش گذاشته، اما در اقتصاد رو به رشد کشور ما این عملکرد خوب کافی نیست و لازم است تا این نهاد نظارتی به عنوان یکی از متولیان بازار سرمایه عملکردی در سطح عالی از خود نشان دهد.

وی در کنار مصادیق روز کشور به دو موضوع مهم اشاره کرد و افزود: روند خصوصی سازی و نیز جراحی بزرگ اقتصادی دو موردی هستند که هر دو به بورس نیازمند است. از همین رو بورس کشور نمی تواند دچار اشتباه شود و عملکرد خوب برای آن کفایت نمی کند.

بطوریکه به عنوان نمونه یک صندوق سرمایه گذاری با حجم کوچک با وجود حضور مدیران برجسته، عملکردی به مراتب ضعیف تر از یک سهامدار حقیقی داشته و این چندان رضایت بخش نیست.

در عین حال کاهش حضور نهادهای پولی فعال بازار سرمایه در سال جاری به نسبت سال قبل و نیز سال های پیش از آن، موضوعی است که به وضوح مشاهده می شود و حجم سرمایه گذاری آنها در حال حاضر به شدت کاهش یافته است.

این کارشناس بازار سرمایه از لزوم حضور فعال و کنترل بیشتر سازمان بورس در روندهای نزولی همچون نحوه فعالیت این نهاد متولی در زمان رونق بازار و رشد بیش از حد و حباب گونه قیمت ها سخن گفت و تأکید کرد: مهم تر از کسب بازدهی در بازار سرمایه حفظ سرمایه می باشد و این وظیفه ای است که سازمان به عنوان یک نهاد ناظر باید بر آن نظارت ویژه اعمال کند.

این در حالی است که با وجود آنکه طی 9 روز گذشته شاخص کل در سراشیبی قرار داشته و به طور ممتد روند منفی اختیار کرده، تاکنون حساسیتی از نهادهای ناظر بازار دیده نشده است.

رهجو برای کنترل چنین وضعیتی لزوم ایجاد یک صندوق تحت عنوان صندوق تثبیت بازار را بیان کرد و اذعان داشت: بازار سرمایه در شرایط فعلی به حمایت دولتی نیاز ندارد، بلکه به صندوق تثبیت بازار نیازمند است و بهترین بستر برای ایجاد این صندوق شرکت های سرمایه گذاری استانی و سهام عدالت می باشند تا در افت و خیزهای شدید بتواند مسیر حرکت بورس را رصد کرده و به موقع نسبت به عرضه و یا تقاضای موجود واکنش لازم را نشان دهد. چراکه در بازارهای در حال توسعه و نوظهور باید یک متولی که البته دولتی نباشد، نبض بازار را به دست گرفته و آن را مدیریت کند.

این فعال بازار سرمایه عنوان کرد: در شرایط فعلی چنانچه سازمان بورس اقدامی عاجل صورت ندهد، برای حل شدن مشکلات موجود باید تا پایان تیر ماه انتظار اصلاح 10 درصدی شاخص کل را داشت.

این ادعا از آنجا ثابت می شود که در سال جاری اکثر نمادهایی که پس از تقسیم سود نقدی به تابلوی معاملات بازگشته اند، روندی منفی در اختیار گرفته اند. حال آنکه در سال های قبل شرکت ها پس از برگزاری مجمع عمومی صاحبان سهام با روندی مثبت همراه بودند.

بر همین اساس باید به نهادهای حقوقی تأکید کرد هر چه سریع تر وارد عمل شده و از سهام تحت مالکیت خود حمایت کنند. چرا که سلب اعتماد سهامداران خرد از بازار هزینه های جبران ناپذیری دارد.

رهجو در بیان ابزارهایی که می توانند در جلوگیری از بروز چنین روندهایی مؤثر واقع شود، خاطر نشان کرد: هر بازاری برای رسیدن به رشد و توسعه مورد انتظار از ابزار بازارگردانی استفاده می کند، اما این ابزار در بازار سرمایه ایران کارایی لازم را ندارد. در حالیکه طبق قوانین موجود تمام شرکت های حاضر در تابلوی دوم معاملات باید از این ابزار استفاده کنند. اما تعداد شرکت هایی که این اصل را رعایت می کنند، از تعداد انگشتان دست هم کمتر است.

در صورتی که اگر این ابزار با استانداردهای جهانی از سوی سهامداران عمده استفاده شود، از بروز چنین روندهایی ممانعت به عمل می آید.

وی با اشاره به اینکه اجرای چنین اصلی احتمالاً نیاز به صرف زمان زیادی دارد، خطاب به سازمان بورس گفت: در شرایط فعلی سازمان باید از حقوقی ها درخواست کند که حمایت لازم از بورس صورت گیرد تا دوره گذار بازار سپری شود.

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به اینکه اقتصاد ایران در رتبه هفدهم اقتصادهای دنیا قرار دارد، روند منفی بازار سهام را زنگ خطری دانست که اگر منجر به شکسته شدن سطوح حمایتی فعلی قیمت سهام شود، سطوح حمایتی بعدی برای آن در مرزهایی پایین تر از مرزهای فعلی تشکیل خواهد شد.

وی رفتار برخی رسانه ها در بزرگ جلوه دادن برخی اخبار را از جمله عواملی دانست که در شدت گرفتن این روندها بسیار اثر گذار است و در ادامه افزود: دلیل اینکه بورس به اخباری هر چند کم اهمیت، جلوه ای مهم و اثرگذار می دهد، تیتر اخباری است که به ویژه از سوی رسانه های عمومی و همگانی و به تبع آن در رسانه های خصوصی منتشر می شود و سرمایه گذاران و آحاد مردم را به عکس العمل وا می دارد.

در حالیکه تنها مشکل موجود در اقتصاد ایران مشکلات مربوط به بازار پولی بوده و مشکلات اصلی اقتصاد کشور که از تغییر مصنوعی در نرخ بازار پولی نشأت می گیرد، موجبات وارد آمدن لطمه بر بخش های اقتصادی و به تبع آن بورس را فراهم می کند.

رهجو عنوان کرد: براساس ادبیات بورسی هنگامی که نسبت قیمت به عایدی هر سهم در بازار پولی به صورت تصنعی پایین آید، این نسبت در بازار سرمایه نیز مجبور به اصلاح خواهد شد.

حال آنکه مشکل فعلی بورس به وضعیت فاندامنتال آن بستگی ندارد و بیشتر ناشی از رفتارهای احساسی است که با تأثیر از اینگونه اخبار و تیترها، از سوی سهامداران و سرمایه گذاران بروز می کند که می توان این رفتارهای هیجانی را به صورت "گل به خودی زدن" تعبیر کرد.

این کارشناس بازار سرمایه با تأکید براینکه شرایط اقتصادی دنیا در ریاضت و حالت مقاومتی به سر می برد، یادآور شد: با وجود آنکه وضع اقتصادی کشور در ایده آل ترین شرایط نیست، اما با مقایسه با اقتصاد کشورهای حوزه اروپا و امریکا و نیز سایر کشورها، به نظر می رسد این روند مختص ما نبوده و با همه معضلات موجود در کشور، اقتصاد ایران نسبت به اقتصاد دیگر کشورها برتری دارد.

رهجو یکی از دلایل خود را در خصوص این مطلب اینگونه بیان داشت: در حال حاضر نرخ بدهی خارجی کشور 15 میلیارد دلار است که در مقایسه با GDP اسمی، رقمی در حدود سه درصد می شود. در حالیکه این رقم در امریکا 100 درصد برآورد شده است.

وی در خاتمه اظهار داشت: برای چاره اندیشی در این زمینه می توان گفت که در کوتاه مدت باید اعتماد لازم به سرمایه گذاران خرد بازگشته و توجه داشت که هزینه سلب اعتماد از این بخش از سرمایه گذاران بسیار زیاد است و در بلند مدت نیز ایجاد صندوق تثبیت بازار می تواند کمک کننده باشد.

این میان باید از سیاست زدگی در اقتصاد نیز پرهیز کرد، اما پارامترهای لازم برای آن در اختیار بازار سرمایه نیست و باید در رسانه های ملی و اقتصادی مورد بررسی و تحلیل های کارشناسی قرار گیرد تا آثار اینگونه مسایل بر بازار سرمایه کاهش یابد.