آیا حقه ای در فرآیند گشایش نمادها وجود دارد؟

به گزارش بورس نیوز در روش گشایش نماد، نماد شرکت جدید بدون محدودیت دامنه نوسان قیمت گشایش می یابد و قیمت پایانی معاملات براساس میانگین موزون قیمت های معامله شده در همان روز خواهد بود.

این رویه اما در شرایطی که عمده معامله گران علاقه ای برای خرید سهام شرکت ها و صنایع بزرگ و کوچک نشان نمی دهند، خود با داستانی جدید همراه شده است.

ماجرا از آنجایی آغاز می شود که با گشایش نماد معاملاتی شرکت در تابلوی معاملات، به دلیل نبود محدودیت دامنه نوسان در فرآیند کشف قیمت سهام، نرخی به مراتب بالاتر از ارزش ذاتی آن دارایی و یا با فاصله معنی داری نسبت به قیمت بردرآمدی منطقی بازار سهام برای آن درج اما به یکباره پس از مشخص شدن نرخ پایه و تعیین سقف و کف دامنه نوسان قیمت، با عرضه های ممتد سهام از سوی عرضه کنندگان و افول قیمت ها به پایین ترین حد دامنه نوسان مواجه می شود.

این یعنی بالا بردن قیمت سهام تا نقطه حداکثری و سپس واگذاری آن به قیمت دلخواه به سهامداران بی خبر از همه جایی که به امید کسب سود پس از کشف قیمت سهام، به کارگزار خود اختیار دستورهای خرید باز (Open) را داده اند.

جالب آنکه در این فرآیند پس از گذشت یک روز از گشایش نماد معاملاتی جدید و کشف قیمت سهام آن، صف فروش سنگین سهام در سامانه معاملاتی شکل می گیرد.

گشایش نماد معاملاتی شرکت گسترش تجارت و سرمایه ایرانیان در روز گذشته نمونه ای از این فرآیند بوده بطوریکه روز گذشته با کشف قیمت 205 تومانی هر سهم این شرکت 60 میلیارد تومانی در بازار پایه فرابورس، به تدریج بیش از پنج میلیون سهم تا قیمت 189 تومان عرضه شد.

به این ترتیب کسانی که در روز نخست گشایش این نماد موفق به خرید 10 هزار سهم این شرکت به عنوان سقف تعیین شده برای هر کد معاملاتی شده باشند در مجموع مبلغ دو میلیون و 50 هزار تومان را هزینه کرده اند که حدود 6% زیان کرده اند .

مشت نمونه خروار

اما با افت 5 درصدی قیمت هر سهم "تجار" پس از گشایش نماد و کشف قیمت و نیز احتساب کارمزد کارگزاری، هر سرمایه گذار در روز اول تنها متحمل زیان 143 هزار و 500 تومانی شده که البته در روز آینده نیز بر دامنه آن با خودنمایی صف فروش سهام خواهد افزود.

از این دست می توان به گشایش نماد معاملاتی سرمایه گذاری توسعه عمران کرمان، بیمه میهن صنعتی و معدنی شمال شرق شاهرود و حتی پتروشیمی اصفهان و پتروشیمی خارک را افزود.

این میان انگیزه برای برخی سود جویان در فرآیند گشایش نماد و احتمال بکار بردن حقه ای حساب شده برای خالی کردن سهام در قیمت های گزاف و واگذاری آن به خریداران چشم و گوش بسته، پرسشی است که ذهن انبوه سهامداران را به خود مشغول می دارد.

در این ارتباط مدیر بازار فرابورس ایران با استناد به دستورالعمل عرضه اولیه سهام در قانون بازار سرمایه به خبرنگار ما گفت: مطابق مقررات، فرابورس موظف به ایجاد امکان فروش حجم مشخصی از سهام شرکت جدید در عرضه اولیه سهام بوده که بسته به نظر سهامدار عمده و توافقی که با وی انجام شده این میزان سهم همسو با مکانیزم عرضه تقاضا در قیمت مشخصی کشف و عرضه می شود.

عرضه های اولیه ای که صف فروش می شوند

امیر هامونی درباره اینکه چرا در فرآیند گشایش نماد معاملاتی و پس از کشف قیمت، به یکباره قیمت ها با کاهش مواجه شده و صف فروش سهام ایجاد می شود؟ پاسخ داد: اینکه قیمت ها پس از معامله حجم مشخصی از سهام با افت مواجه می شوند مربوط به عرضه کننده نبوده و مدیریت آن از سوی عرضه و تقاضای بازار انجام می پذیرد.

درج قیمت مشخص در کشف قیمت سهام اما از سوی فرابورس امکان پذیر نبوده و این بازار نمی تواند عرضه کننده را مجبور به رعایت چنین رویه ای نماید.

فرابورس تنها تضمین حجم قابل عرضه سهام را از مالک یا مالکان اخذ کرده و بنا به شرایط موجود آنرا به روی تابلوی معاملات می برد.

به گفته هامونی گاهی اوقات احتمال دستکاری در سفارش ها بررسی و رسیدگی شده اما نحوه کشف قیمت سهام و پیگیری آن از عهده ناظر بازار فرابورس خارج است.

ما فقط توصیه می کنیم

وی با بیان اینکه فرابورس برخی مواقع در حد توصیه به سهامدار عمده، وی را در فرآیند عرضه و کشف قیمت سهام راهنمایی می کند، از ریسک فزاینده بازار پایه نسبت به سایر بازارها سخن گفت و افزود: پیغام ناظر بازار برای هر یک از نمادهای معاملاتی فعال در بازار پایه متفاوت بوده و همواره بر ریسک های فوق العاده این بازار و عدم دخالت فرابورس در نحوه کشف قیمت تأکید شده است.

مدیر بازار فرابورس با تأکید بر بررسی دستورهای خرید و فروش در فرآیند گشایش نماد معاملاتی شرکت های جدید، احتمال برخی انگیزه های سود جویانه از سوی ذی نفعان عرضه کننده سهام را منتفی دانست و افزود: چنین رخدادی در صورت وقوع بطور حتم تخلف بوده اما اینکه چند کارمند ساده، از طریق چند دستور معاملاتی با یکدیگر معامله داشته باشند به معنای دستکاری معاملات از سوی عرضه کننده سهام نیست.

توصیه هایی برای همه

هامونی با توصیه به سرمایه گذاران در فرآیند گشایش نماد معاملاتی شرکت های جدید، خاطر نشان کرد: سهامداران باید با پرهیز از ارایه دستورهای خرید باز (Open , top) به کارگزار، همواره از روش ارایه دستورهای خرید و فروش محدود(Limit)   به کارگزار خود در فرآیند کشف نماد و کشف قیمت سهام جدید پیروی کرده تا به این ترتیب بر ریسک های موجود در بازار پایه مدیریت بهتر و بیشتری داشته باشند.

فایده این کار به ویژه در بازار پایه پرهیز از رفتارهای هیجانی و یا سوخت شدن سرمایه بوده و از سویی چنانچه خریدی با قیمت مد نظر متقاضی صورت نگیرد، دیگر نگرانی از بابت ایجاد صف فروش پس از کشف قیمت سهام وجود نخواهد داشت.