سفر پوتین به اسرائیل میتواند هم پیام و هشدار به 'ایران' باشد هم به 'اسرائیل'
فرارو- وجه المصالحه قرار دادن سوریه به خاطر ایران و یا وجه المصالحه قرار دادن ایران به خاطر سوریه از سوی روسیه محتمل است.
بهرام امیر احمدیان استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بین المللی با بیان مطلب بالادر گفتگو با فرارودرباره اهداف سفر پوتین به اسرائیل و سرزمین های اشغالی دیدگاه خود را چنین بیان داشت.
• به اعتقاد من سفر آقای پوتین به اسرائیل و سرزمین های اشغالی میتواند حاوی پیام و یا هشدار هم برای ایران و هم برای اسرائیل باشد.
• روسیه برای آنکه بتواند در خاورمیانه موقعیت از دست رفته خود را بدست بیاورد از جایی شروع کرده است که لااقل در مذاکرات صلح خاورمیانه تاثیرگذار باشد.
• در شرایط کنونی که اسرائیل به صورت مداوم اقدام به تهدید ایران می کند که البته به اعتقاد من تهدیداتی غیراصولی و غیرعملی می باشد، سفر آقای پوتین نشان می دهد که قصد دارد تنش های میان ایران و اسرائیل را مدیریت کند.
• ولی به نظر می رسد که بیشترین کوشش روسیه در این سفر به دست آوردن سهمی از مذاکرات صلح خاورمیانه و به تبع آن بدست آوردن دوباره جایگاه از دست رفته خود در این منطقه می باشد.
• یکی از منابع عمده ای که روسیه می تواند از لحاظ درآمدهای ارزی خارجی بدست بیاورد که به افزایش جایگاه این کشور در نظام بین الملل نیز منجر می شود، بحث صدور تسلیحات است.
• از آنجا که تحولات اخیر خاورمیانه به صورتی نبوده که کشورهای خاورمیانه به سمت روسیه گرایش پیدا کنند، بدین لحاظ ممکن است پوتین به دنبال احیای قراردادهایی که کشورهای شمال افریقا از جمله لیبی با روسیه داشته و اکنون از دست رفته است، باشد.
• نکته دیگر این است که روسیه برای آنکه در بازار خاورمیانه عربی و با کشورهای مسلمان تعامل بیشتری داشته و بازارهایی را کسب کند؛ یک راه آن این است که در مذاکرات صلح خاورمیانه نقش داشته باشد.
• به همین دلیل اگر موفق شود اسرائیل را وادار کند که اول، از تهدید ایران دست بردارد و دوم، مسئله شهرک سازی را متوقف کند و به نوعی مذاکرات صلح خاورمیانه را کنترل کرده و از سوی دیگر محاصره غزه را پایان دهد؛ می تواند در جهان عرب و اسلام و در خاورمیانه نقش بارزی ایفا کند.
• ولی روند تحولات نشان می دهد که روسیه به دلیل اقتصاد و موقعیت خود کمتر می تواند در خواسته هایی که پوتین در نظر گرفته موفق شود و شاید زمانی طولانی نیاز داشته باشد تا به نوعی شاهد دگرگونی در منطقه خاورمیانه باشد.
امکان وجه المصالحه قرار گرفتن سوریه یا ایران در قبال دیگری در نزد روسیه
• روسیه یک کشور عملگرا است. در عملگرایی وقتی پای منافع ملی به میان بیاید طبیعی است که کشور مورد نظر کوتاه نمی آید.
• یک مشکلی که روسیه دارد این است که در تعامل خود با سایر کشورها و در روابط دو جانبه و چند جانبه بدنبال منافع حداکثری است و این به مفهوم آن است که منافع طرف مقابل را خیلی در نظر نمی گیرد.
• وجه المصالحه قرار دادن سوریه به خاطر ایران و یا وجه المصالحه قرار دادن ایران به خاطر سوریه از سوی روسیه محتمل است.
• روسیه کشوری نیست که از لحاظ صنعتی جایگاه مهمی داشته باشد. اگر چه این کشور در گروه 8 قرار دارد ولی به مفهوم آن نیست که کشوری صنعتی است. عمده درآمدهای ارزی روسیه از فروش مواد اولیه و انرژی و عمدتا گاز تامین می شود. بنابراین برای ارتقای تکنولوژی و نوسازی صنایع بازمانده از دوره شوروی، این کشور نیازمند سرمایه گذاری خارجی و تکنولوژی غرب می باشد.
• اما غرب این تکنولوژی را به روسیه نخواهد داد مگر آنکه در پاره ای از موارد روسیه با غرب همنوایی داشته باشد که به طور مثال می توان مسئله بحران در لیبی را نام برد. همچنین اخیرا نیز مشاهده شد که در مذاکرات مسکو نماینده روسیه بیشتر منافع غرب و اسرائیل را در نظر گرفته بود و اعلام مواضع وی به صورتی بود که همه گمان می بردند وی نماینده آمریکا یا اسرائیل در مذاکرات است.
• بنابراین من فکر می کنم اگر طرف دیگر این معادله، غرب و تکنولوژی و سرمایه گذاری غربی باشد، روسیه هم می تواند سوریه را وجه المصالحه قرار دهد و هم ایران را و از این جهت بیشتر به دنبال منافع ملی خود می باشد.
• ما بارها تاکید کردیم ایران لازم است روی نیروهای ملی خود تاکید کند تا اینکه به عملکرد روسیه چشم بدوزد. روسیه هیچگاه از ما دفاع نخواهد کرد کما اینکه در چهار قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل به ضرر ایران رای داده هرچند شاید گفته شود مقداری از شدت و حدت قطعنامه های مذکور کاسته است.
• بنابراین روسیه عمدتا منافع خود را در نظر می گیرد و در سیاست های اعلامی و اعمالی خود اذعان کرده است که نمی تواند یک ایران قدرتمند هسته ای را در مرزهای جنوبی خود به عنوان یک قدرت اتمی تحمل کند.
• عملکرد این کشور نشان می دهد که کوشش می کند ایران را به نوعی از این چرخه خارج کند و ایرانی که دست از خواسته های خود بردارد را مطالبه می کند.
• به همین خاطر است که ما با داشتن توان و قدرت مناسب در جنبه های مختلف قدرت مانند اقتصاد، منابع طبیعی، جمعیت، ارتش قدرتمند، ساخت سلاح و تکنولوژی هسته ای می توانیم نیازهای خود را خود تامین کنیم و به خود متکی باشیم و به روسیه به صورتی نگاه نکنیم که اگر عملی از این کشور سر زد موجب ناامیدی و دلسردی در عرصه سیاست کشور شود.
• از آنجا که ارزش استراتژیک ایران برای روسیه خیلی بیشتر از سوریه است؛ به اعتقاد من اگر غرب این امکان را به روسیه بدهد که در ازای از دست دادن سوریه که متحد این کشور در شرق دریای مدیترانه است و پایگاه دریایی طرطوس را در اختیار روسیه قرار داده است، این امکان را فراهم کند که روسیه بتواند پایگاهی در ماورای بحار داشته باشد، روسیه می تواند سوریه را به راحتی وجه المصالحه قرار دهد.
• اما ایران دارای ارزش استراتژیک زیادی برای روسیه است. به جهت آنکه می تواند از سمت جنوب مطمئن باشد آسیبی نخواهد دید و متحدی دارد. از سوی دیگر از آنجا که کشور روسیه از سمت شرق و غرب در محاصره متحدان آمریکا قرار دارد (یعنی ناتو از سمت غرب و ژاپن از سمت شرق) روسیه می تواند در مواقع خیلی حساس استراتژیک از قلمرو ایران برای رسیدن به آب های آزاد استفاده کند.
• کریدور ترانزیت شمال – جنوب که از طریق دریای خزر، روسیه را به ایران متصل می کند و از طریق ایران به اقیانوس هند و آب های آزاد می رساند باعث می شود که ایران خیلی بیش از سوریه برای روسیه دارای اهمیت باشد.
• به همین جهت اگر ایران موقعیت ژئوپلیتیکی خود را مدیریت کند می تواند به قدرت منطقه ای تبدیل شود و معادلاتی زیادی را حل کند.
• ولی در صورتی که نتواند موقعیت جغرافیایی خود را مدیریت کند، از موقعیت ژئوپلیتیک خود هم نخواهد توانست استفاده کند. چرا که برای روسیه جایگزین های ایران از سمت شرق کشور افعانستان و پاکستان و از سمت غرب ترکیه وجود دارد.
• از این منظر است که من بر نیروهای ملی، افزایش سرمایه های اجتماعی و همینطور مدیریت منابع به صورت کارآمد تاکید دارم.
گزارش خطا
0 پسندیدم
ارسال نظر
اخبار روز
خبرنامه