چشمانداز «داروييها» در بورس تهران
شروين شهرياري*
يكي از ابزارهاي مهمي كه ميتواند در تحليل وضعيت سهام يك صنعت و چشمانداز آتي آن مورد استفاده سرمايهگذاران قرار گيرد، مطالعه نسبتهاي مالي است. این نسبتها به سرمایهگذاران کمک میکنند تا وضعیت عملکردی یک شرکت را در قالب سادهتر بسنجند و آن را با سایر شرکتها مقایسه کنند. بخش مهمی از نسبتهاي مزبور که بازدهي شركتها را ارزيابي ميكنند به «نسبتهاي سودآوري» يا «نسبتهاي بازدهي» مشهورند. این نسبتها همانطور که از نامشان پیداست، بر مهمترین عنصر مورد علاقه سرمایهگذار یعنی همان سود تمرکز دارند. سودآوري شركتهاي توليدي به طور طبیعی از تفاوت درآمدها و هزینهها به دست میآید. اين تفاوت در اصطلاح حسابداري، «حاشيه سود» ناميده ميشود كه به صورت نسبت سودعملیاتی كسب شده از درآمد فروش شركت قابل محاسبه است. یکی از رایجترین نسبتهای سودآوری، «حاشیه سود عملیاتی» است. منظور از اصطلاح «عملیاتی» در این عبارت به ماهیت سود تولید شده باز میگردد؛ یعنی سودی که مستقیما از عملیات اصلی شرکت (مثلا تولید و فروش دارو در یک شرکت داروسازی) به دست میآید و شامل سایر درآمدها و هزینههای متفرقه (نظیر فروش یک دارایی یا هزینه بهره بانک، مالیات و...) نمیشود؛ بنابراين، حاشیه سود عملیاتی به طور دقیق بیان میکند که از هر 100 واحد عملیات شرکت چند واحد سود عاید سهامدار میشود. مطالعه روند تغييرات اين نسبت در طول دورههاي متوالي، نتايج مهمي در خصوص نحوه عملكرد شركتها به تحليلگران بنيادي ارائه ميكند. با اين مقدمه به جدول مقابل توجه كنيد كه در آن وضعيت 23شركت دارويي حاضر در بورس تهران (به جز هلدینگها) كه تا كنون گزارش عملكرد شش ماهه خود را ارائه كردهاند، از لحاظ ميزان حاشيه سود عملیاتی، رقم سود عملیاتی، درصد پوشش EPS در شش ماهه و نسبت قیمت بر درآمد مقایسه شدهاند. رديفهاي جدول بر اساس ميزان رشد سود عملياتي شركتها مرتب شدهاند. (در خصوص داروسازی عبیدی گزارش نه ماهه مبنا قرار گرفته است.)در خصوص ارقام جدول و آخرین وضعیت شرکتهای دارویی توجه به چند نکته حائز اهمیت است:
1- حاشیه سود شرکتهای مختلف دارویی در شش ماه نخست سال جاری نوسان زیادی را تجربه کرده است. با این وجود، میانگین حاشیه سود عملياتي شرکتهای مورد مقایسه در این جدول تقریبا ثابت مانده است. (در محدوده 26درصد). با این وجود، مطالعه دقیقتر گزارشهای شركتها نشان میدهد که در فصل تابستان اغلب شرکتهای دارویی با افت حاشیه سود نسبت به فصل بهار مواجه شدهاند. در تحليل علت اين روند، بايد به بررسي دو عامل اساسي (فروش و بهاي تمام شده) بپردازيم. در بحث بهاي تمام شده، قیمت نهادههاي تولید دارو از جمله مواد اولیه و بستهبندی اخیرا افزایش قابلملاحظهاي را تجربه كرده که این روند متاثر از جهش نرخ ارز است. همچنين بايد در نظر داشت بخش عمدهاي از مواد اوليه كارخانجات دارويي از خارج از كشور تامين ميشود همچنين به علت موانع ایجاد شده در مراودات بینالمللی و تامين ارز با نرخ مرجع، مشکلاتی در رابطه با تامین اعتبار برای شرکتهاي دارويي پيش آمده و اين شركتها با کاهش توان خريد مواد اوليه از تامینکنندگان خارجی روبهرو شدهاند. افزايش هزينه مواد اولیه و نقدي شدن خريدها ایجاب ميکند که به منظور حفظ حاشیه سود شرکتهاي دارويي، قیمتهاي فروش نیز افزايش يابد؛ اما متاسفانه بر خلاف روند موجود در ساير صنايع در زمينه آزادسازي و محول كردن تنظيم بازار به شركتها، اين مساله در زمينه صنعت دارو زیر نظر وزارت بهداشت به کندی انجام میشود. تداوم اين رويه طبيعتا با توجه به شتاب رشد بهاي تمام شده توليدات، حاشيه سود اين شركتها را در معرض فشار قرار خواهد داد. با این وجود حاکم بودن این روند کلی، مطالعه ارقام جدول حکایت از شدت و ضعف این مساله در خصوص شرکتهای مختلف دارد. همانطور که ارقام جدول نشان میدهند برخی شرکتها نظیر کیمیدارو، جابر و کوثر با افت شدید نسبتهای بازدهی مواجه هستند، حال آنکه برخی شركتهای دیگر نظیر فرآوردههای تزریقی، ایران دارو و مواد اولیه داروپخش نه تنها کاهشی را تجربه نکردهاند، بلکه به دلیل نوع محصولات خود یا اتکا بر صادرات در مسیر رشد حاشيه سود قرار دارند.
2- با وجود فشارهای ناشی از رشد هزینهها، مجموع سود 23 شرکت دارویی مورد بحث در شش ماه نخست سالجاری از 183 میلیارد تومان در شش ماه نخست سال 90 به 193 میلیارد تومان افزایش یافته است که البته سهم شرکتهای مختلف در این عملکرد کلی یکسان نیست. در این راستا، ایران دارو، مواد اولیه داروپخش و فرآوردههای تزریقی شاهد بیشترین رشد سودآوری عملیاتی و کوثر، جابر و کیمیدارو حائز بیشترین افت سودآوری بودهاند.
3- میانگین پوشش پيشبيني سود خالص شركتهای دارویی در نیمه نخست سال 91 (به جز شرکتهای زیان ده) 41 درصد بوده که از رقم مورد انتظار (50 درصد) کمتر است. این مساله با توجه به فصلی بودن فروش شرکتهای دارویی (که عمدتا در نیمه دوم سال محقق میشود) قابل توجيه است. به این ترتیب انتظار میرود سودهای اعلامی بيشتر شرکتهای این صنعت در محدوده بودجه اعلامی قابل تحقق باشد.
4- مطالعه ميانگين P/E صنعت دارو در بورس تهران نشان ميدهد كه نسبت مزبور با طی یک روند کاهنده از 1/6 واحد در آغاز سال به حدود 3/5 در حال حاضر رسيده كه بيانگر افت انتظارات سرمايهگذاران از روند سودآوري آتي اين گروه است. همچنین شاخص قیمت سهام دارویی نیز با افت يك درصدی از آغاز سال مواجه شده که برای اين گروه که همواره از سهام کم ریسک با بازدهی ثابت در بورس تهران بودهاند كارنامه ضعيفي به شمار میرود. در واکاوی دلایل بی مهری سرمایهگذاران به این صنعت میتوان به محدود شدن چشمانداز رشد سودآوری داروسازان با توجه به افزایش هزینهها و کنترل قیمتهای فروش اشاره کرد؛ روند مزبور هر چند بر اساس ارقام جدول باعث کاهش سودآوری شرکتهای این صنعت نشده، اما به طور حتم از امیدواری سرمایهگذاران نسبت به پتانسیل رشد داروسازان كاسته است. به این ترتیب تغییر فضای فعلي در سهام این صنعت نیازمند محرکهایی جدید به منظور بهبود افق سودآوری خواهد بود. در این راستا، جدی شدن افزایش نرخ ده درصدی سبد محصولات دارویی در روزهای اخیر از جمله موارد حائز اهمیت است که در صورت موافقت نهایی وزارت بهداشت میتواند معادله رکود مزمن کنونی در سهام دارویی را هر چند به طور موقت بر هم بزند.
گزارش خطا
0 پسندیدم
ارسال نظر
اخبار روز
خبرنامه