هاراگیری ژاپنی و حسرت استعفای ایرانی
هاراگیری در ژاپن نوعی خودکشی مذهبی با دریدن شکم بود ، ابتدائا تنها در میان سامورایی ها رواج داشت و نوعی مرگ شرافتمندانه به حساب می آمد . نوعی از هاراکیری زمانی رخ می داد که یک سامورایی عمل خطایی انجام داده بود.نقل است که بسیاری از سربازان شکست خورده ژاپنی در جنگ جهانی دوم از این روش برای پایان بخشیدن به زندگی خویش استفاده نموند.مردمان سرزمین آفتاب تابان همواره به مسئولیت پذیری و سختکوشی معروف بوده اند ، بی شک هاراکیری بزرگترین تجلی این مسئولیت پذیری بود.
امروزه در دمکراسی های مدرن برای جبران کاستی ها در انجام وظایف در یک حوزه مدیریتی خاص نیازی به هاراکیری نیست. دمکراسی مدرن بر دو رکن استوار است : اولا آنکه منبع قدرت حکومت چیزی جز رضایت عامه نیست و ثانیا آنکه مسئولان و مدیران چیزی جز نمایندگان و کارگزاران منتخب مردم نیستند پس باید در مقابل آنها پاسخگو باشند. راز استعفای مسئولان در دمکراسی های مدرن در کنار روش های دیگری چون برکناری از سوی مقامات بالا دست و یا نهادهای نظارتی چیزی جز همین ملزم بودن مسئولان به پاسخگویی در مقابل افکار عمومی نیست. به نوعی می توان استعفا را هاراکیری مدرن دانست.
اما داستان استعفا و کناره گیری از مقام در سرزمین ما داستانی دیگر است. اگرچه نظام جمهوری اسلامی تلفیقی از اصول و ارزش های اسلامی و موازین دمکراتیک روزگار مدرن است ، اما حافظه و ذهن جمعی ایرانی لااقل در این چند ساله کمتر موردی از استعفا و یا کناره گیری را در خود ذخیره دارد.نه اینکه قصور و ضعف در این سالها نبوده بل به این دلیل که فرهنگ استعفا در میان مدیران ما جا نیفتاده است.البته دستاوردها در این سال ها کم نبوده ولی نقد ضعف ها به معنی تضعیف دستاوردها نیست.
اگر ژاپن سنتی با هاراکیری در هنگامه شکست اوج مسئولیت پذیری خود را به نمایش می گذاشت ، عدم جا افتادن استعفا در ایران جلوه ای از ضعف فرهنگ پاسخگویی است. وزیری اختلاسی عظیم در زیر مجموعه اش اتفاق می افتاد اما خبری از استعفا نیست، دیگری در حوزه مسئولیتش در یک سانحه رانندگی تعداد زیادی دانش آموز به کام مرگ می روند اما بدنبال رفع مسئولیت از خود است، ودر مورد دیگر مسئولی که همیشه به داشتن چهره خندان معروف است در یک هفته کلکسیونی از ناکامی را در حوزه مسئولیتی خود به نمایش گذاشته و آنگاه که از سوی خبرنگاری مورد پرسش قرار می گیرد که آیا خواهد ماند یا با استعفا صندلی را به دیگری خواهد داد گزینه اول را در پاسخ خبرنگار بیان می کند.
خنده های مدیر همیشه خندان در تضاد کامل با شمشیر سامورایی است . خنده اینجا نماد از ضعف فرهنگ پاسخگویی است و شمشیر سامورایی نمادی از مسئولیت پذیری بالا.البته اینجا توقعی نیست که هاراکیری صورت گیرد بل همان استعفا کفایت می کند، استعفایی که حسرتش نه در این مورد خاص بلکه به طور کلی بر دل ما مانده است و تا تا بوی آن شکسته نشود در بر همین پاشنه خواهد چرخید.البته استعفا برای مدیرانی که همواره به تعریف و تمجید و انداختن مشکلات بر دوش دیگران عادت کرده اند کمتر دردناک تر از هاراکیری نخواهد بود.
گزارش خطا
0 پسندیدم
ارسال نظر
اخبار روز
خبرنامه