بیمها و امیدهای آلماتی
مذاکرات اتمی ایران با 1+5 در نوع خود یک نقطه عطف یا به عبارتی نوعی پیشرفت محسوب میشود. گروه 1+5 برای نخستین بار در روند طولانی مذاکرات گذشته خود از شرط تعطیلی تاسیسات فردو دست برداشت و علاوه بر آن موافقت خود را با نگهداری بخشی از اورانیوم 20درصد غنیشده اعلام کرد. در کنار این اتفاق تازه، پیشنهاد تسهیل برای برخی تحریمها به غیر از نفت و عملیات بانکی بخش دیگری از این پیشنهادات بود، البته باید اشاره شود که پیشنهاد ارائه شده بر اساس اعلام هیات ایرانی خود یک تحول در نگرشهای پیشین هیات 1+5 تلقی میشود. با این وصف نمیتوان این نظرات را کاملا یک تحول مثبت تلقی کرد. به نوشته نیویورکتایمز این پیشنهادات تازه از جنبهای به منظور برآورد توان و انتظارات طرف ایرانی تلقی شده و در عین حال ایجاد فرصتی است برای هرگونه تصمیمسازی غرب به منظور احتمال یک تهدید نظامی علیه تاسیسات یاد شده. البته این میتواند یک نظر کارشناسی باشد و قابل تامل لیکن تنها یک نظر کارشناسی است و معلوم نیست ایده پیشنهاددهندگان 1+5 نیز چنین باشد.
اما آنچه محتمل بوده مذاکرات تحتتاثیر چند عامل بیرونی قرار گرفته که میتوان آن را اینگونه مورد ارزیابی قرار داد:
1- بررسی میزان تاثیر تحریمهای اقتصادی طی سال گذشته که از شدت بیشتری برخوردار شد.
2- میزان تاثیر شرایط داخلی ایران به لحاظ انتخابات آینده ریاستجمهوری.
3- ایجاد شرایط به منظور بهبود همکاری دو طرف ایران و هریک از کشورهای 1+5، بهخصوص آمریکا.
الف) درباره مسئله تحریمهای اقتصادی حساب زیادی نمیتوان باز کرد، زیرا به اذعان مقامات آمریکایی این تحریمها آنگونه که باید ایران را تحتتاثیر چندان جدی و تاثیرگذار قرار نداده و به هر حال وضعیت جاری شرایط پایداری هست و این در موقعیتی است که حداکثر فشار تحریمها بر ایران اعمال شده است، به نحوی که تحریم کشورهای یاد شده فراتر از چیزی است که شورای امنیت مقرر کرده است.
این شدیدترین سطح تحریم اقتصادی تلقی میشود و به نظر نمیرسد که عملیات بیشتری را بتوان علیه ایران اعمال کرد. در این موقعیت است که ایران در مذاکرات هستهای همواره به این نکته اشاره کرده است که رفع تحریمها با مکانیسم قابلقبول خود علامتی بر نیت طرف مقابل بر حل این پرونده است.
ب) در مورد انتخابات آینده ریاستجمهوری در ایران و فضایی که در طول این ایام وجود دارد، به نظر نمیرسد که تاثیری در روند مذاکرات و پرونده آن ایجاد شود، زیرا اولا؛ مواضع اصولی این پرونده در نزد هریک از کاندیداها و رییسجمهور آینده تفاوت اصولی نخواهد داشت و ثانیا رهبری معظم انقلاب خود به طور کامل بر این پرونده اشراف داشته و مواضع و رهنمودهای خود را برای پیشبرد اهداف پروژه اتمی ارائه میدهند. لذا هرگونه تحولات داخلی در این راستا نمیتواند به عنوان یک فرصت برای آنان تلقی بشود.
ج) ایجاد فرصتی برای توسعه همکاریهای ایران با غرب در قالب مذاکرات این پرونده همواره قابل بررسی بوده است، به این معنی که طرفین مذاکره همواره مسائلی را در روند مذاکرات مطرح می کنند که در چارچوب روابط و آینده همکاریهای دوجانبه نیز میگنجد. برای مثال آمریکا به طور غیرمستقیم اشاره به این داشته که هرگونه تحرک مثبت در روند رو به جلو در روابط دوجانبه، تاثیر مستقیم در حل پرونده اتمی دارد و به این ترتیب آن را نوعی امتیازدهی تلقی میکند. سایر کشورهای مذاکرهکننده نیز نظراتی چنین در حد خود دارند. اینگونه است که از این فرصتها در جهت انجام مقاصد دیگر در توسعه روابط استفاده میشود. اینها با نوعی بازی دقیق و حساب شده باید طرح و اجرا بشود و آگاهی از ارائه هر پیشنهادی و مقاصدی که در پشت آن قرار گرفته شده مهم است.
شاید تحولاتی که در مواضع دولت آمریکا از جمله رییسجمهور و وزیرخارجه جدید آمریکا پدید آمده، در همین راستا بوده و علامتی برای ایجاد فرصت جدی فراهم کرده باشد. پرونده اتمی ایران سالهاست که در جریان کشاکشهای سیاسی قرار گرفته و آمریکا و اروپا سعی داشتهاند از این طریق ضمن ایجاد تضییقات سیاسی و اقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران، فرصتهایی را برای کسب امتیاز گرفتن در مقابل ارائه نظرات و پیشنهاداتی ولو اندک فراهم آورند و روابط خود را با ایران به شکلی که خود مایلند، تنظیم کنند. ایران نیز با شناخت روشن از این فرصت در مقابل با ارائه پیشنهاداتی در قالب یک مجموعه نظرات، سعی کرده به طرح مسائلی استراتژیک در سطح داخلی و منطقهای پرداخته و خواستها و نظرات خود را ارائه کند و از این فرصت بهره لازم را ببرد. تا اینجا طرفین کار توانستهاند تهدیدات و فشارهایی را بر طرف مقابل وارد کرده و به این وسیله فرصتهایی را در جهت تحکیم مبانی خود در سیاستهایشان فراهم آورند اما باید گفت که هنوز خیلی زود است که نسبت به آینده این مذاکرات و پیشبینی کردن نتایج، اظهارنظر کنیم. زیرا شاید طرفین فرصتی را نیاز دارند که به طرح نظرات قطعی و اصلی خود بپردازند. ممکن است با توجه به اوضاع زمان مذاکره، طرفین کوتاه آمده یا به عکس سطح توقعات خود را بالا ببرند. باید تا آن موقع منتظر ماند و نسبت به خوشبین یا بدبین بودن، محتاط بود.
گزارش خطا
0 پسندیدم
ارسال نظر
اخبار روز
خبرنامه