کدام رئیس جمهور در تشکیل کابینه فراجناحی عمل کرد؟ + عکس

شفاف:استفاده از نیروهای جناح مخالف در کابینه یکی از شعارهایی است که معمولا در دوره قبل از انتخابات توسط کاندیداها مطرح می شود،کابينه فراجناحي يعني کابينه‌اي که ظرفيت آن را دارد تا ديدگاه‌ها و نظرات مختلف و بعضا مخالف را بشنود و بهترين‌ها را براساس مصلحت کشور انتخاب کند.

کابينه فراجناحي به معناي آن است که شايستگان آن کشور در مديريت اجرايي فقط در يک اردوگاه سياسي تعريف نمي‌شوند و مي‌توان شايستگان را در جريان‌هاي مختلف سياسي ديد.

فارغ از بحث امکان یا عدم امکان استفاده از افراد با نگرش مخالف رئیس جمهور در کابینه در ادامه مروری خواهیم داشت بر برخی چهره های جناح مخالف که در کابینه های مختلف جمهوری اسلامی حضور داشته اند.

کابینه محمدعلی رجایی (1358 تا 1360 – خلع بنی صدر)

تا قبل از سال 1368 که اصلاحاتی در جهت تمرکز قدرت در قانون اساسی پدید نیامده بود، اعضای کابینه توسط نخست وزیر انتخاب می شدند. در این دوره رئیس جمهور وقت ابوالحسن بنی صدر که گرایش به مجاهدین خلق (منافقین) داشت با اصرار مجلس و شورای انقلاب، محمد علی رجایی را به نخست وزیری برگزید. و اکثر اعضای کابینه نیز که همسو با مواضع رجایی انتخاب شده بودند قرابتی با بنی صدر نداشتند. اما شدت اختلاف برخی از اعضای کابینه با وی بسیار به چشم می آمد:

1-حضرت آیت اللهسید علی خامنه ای (وزیر دفاع و سپاه)

رهبر معظم انقلاب در آن زمان از جمله یاران نزدیک امام خمینی (ره) و از جمله افرادی بودند که به دستور امام، حزب جمهوری اسلامی را تشکیل دادند.

2-حجت الاسلام محمد رضا مهدوی کنی (وزیر دادگستری)

مهدوی کنی نیز از اعضای اولیه حزب جمهوری اسلامی است. وی از جانب شهید رجایی به عنوان وزیر دادگستری به مجلس وقت معرفی و به وزارت دادگستری رسید. اما پس از چندی به علت مشاهده انحرافات رئیس جمهور از وزارت استعفا داد. مهدوی کنی نقش کلیدی در عزل بنی صدر از ریاست جمهوری ایران داشت.

3-شهید محمد جواد باهنر (وزیر آموزش و پرورش)

به گزارش سایت نماینده، شهید با هنر از اعضای هسته مرکزی شورای انقلاب و حزب جمهوری اسلامی بود و پس از شهادت شهید بهشتی دبیر کل این حزب شد. شهید باهنر در کابینه شهید رجایی و با جلب اعتماد مجلس، تصدی وزارت آموزش و پرورش را عهده دار بود.

4-آیت الله اکبر هاشمی رفسنجانی (وزیر کشور)

اکبر هاشمی رفسنجانی از اعضای اصلی شورای انقلاب و از یاران نزدیک امام بود. وی از اعضای موسس حزب جمهوری بود و در کابینه شهید رجایی پست وزارت کشور را بر عهده داشت.

کابینه میر حسین موسوی (1360 تا 1368)

آیت الله خامنه ای (رئیس جمهور وقت) میرحسین موسوی را به عنوان نخست وزیر به مجلس معرفی کرد. در طول هشت سال حضور موسوی به عنوان یک نیروی جناح چپ در راس کابینه افراد معدودی را در میان وزرا می توان یافت که همسویی حزبی با موسوی نداشتند:

1-احمد توکلی (وزیر کار و امور اجتماعی)

احمد توکلی رئیس کمیته انقلاب، دادیار و دادستان بهشهر بود. وی که در زمره نیروهای راست به حساب می آمد در دولت میرحسین موسوی وزیر کار و امور اجتماعی شد اما چندی بعد استعفا داد.

2-سید علی اکبر پرورش (وزیر آموزش و پرورش)

سید علی اکبر پرورش از عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی بود. وی در کابینه باهنر، کابینه موقت محمدرضا مهدوی کنی و میرحسین موسوی وزیر آموزش و پرورش بوده‌ است.

3-علی اکبر ولایتی (وزیر امور خارجه)

علی اکبر ولایتی از جمله نیروهای راست است که در دولت میرحسین موسوی به مدت هشت سال وزیر امور خارجه بوده است. گفتنی است ولایتی گزینه رئیس جمهور وقت برای نخست وزیری بود که به علت عدم کسب میزان آرای لازم از مجلس به نخست وزیری نرسید.

4-حبیب الله عسکر اولادی (وزیر بازرگانی)

حبیب الله عسکراولادی از مبارزان و زندانیان سیاسی قبل از انقلاب بود. وی که از اعضای حزب موتلفه اسلامی (جزء تشکل های جناح راست) است در کابینه موسوی به عنوان وزیر راه و ترابری رای اعتماد مجلس را جلب کرد.

5-محسن رفیق دوست (وزیر سپاه)

محسن رفیق دوست نیز از اعضای حزب موتلفه بود. وی در دولت موسوی تصدی وزارت سپاه را برعهده داشت. البته رفیق دوست پس از ورود به سپاه از حزب موتلفه اسلامی خارج شد.

دولت آیت الله هاشمی رفسنجانی(1368-1372)

دولت هاشمی رفسنجانی به دو دوره ریاست جمهوری علی اکبر هاشمی رفسنجانی می‌باشد که آغاز فعالیت ان ۱۲ مرداد ۱۳۶۸ و پایان فعالیت ۱۲ مرداد ۱۳۷۶ می‌باشد.مجلس شورای اسلامی در دوره سوم به تمامی اعضای کابینه پیشنهادی هاشمی رفسنجانی رای اعتماد داد.

در این کابینه نیز از برخی چهره های اصلاح طلب استفاده شد اما در کابینه دوم دولت تعداد آنها کمتر شد.

1-محمد خاتمی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی

حجت السلام و المسلمین سید محمد خاتمی که سرپرستی مؤسسه مطبوعاتی «کیهان» را برعهده داشت در سال 61 به عنوان وزیر ارشاد اسلامی انتخاب شد و تا سال 70 (دولت هاشمی رفسنجانی) طولانی ترین حضور را در این وزارتخانه داشت که با استعفا، جایش را به وزیر بعدی داد و پس از آن علی اردشیر لاریجانی در این سمت قرار گرفت.

2-مصطفی معین وزارت فرهنگ و آموزش عالی

وی سیاست‌مداری ایرانی است که در دو دوره طی سال‌های‎۱۳۶۸-۱۳۷۲در دولت اول هاشمی رفسنجانی و سال‌های‎۱۳۷۶-۱۳۸۲در دولت خاتمی جمعا به مدت۱۰سال عهده‌دار مقام وزارت علوم بوده‌است.

3-عبدالله نوری وزیر کشور

وزیر کشور در دولت اول هاشمی رفسنجانی بود که در دولت خاتمی نیز همین سمت را داشت اما استیضاخ و برکنار شد.

دولت سید محمد خاتمی (1378 تا 1384)

سید محمد خاتمی رئیس جمهوری برآمده از حزب مشارکت بود و اکثر اعضای کابینه او در طول هشت سال ریاست جمهوری با نظر و موافقت این حزب عضو کابینه می شدند. اما در دولت او می توان برخی هم چهره های غیر دوم خردادی را یافت.

1-حسین مظفر (وزیر آموزش و پرورش)

حسین مظفر از جمله اصولگرایانی بود که در دولت اصلاحات به کار گرفته شد و کارنامه موفقی از خود به جای گذاشت اما در دولت دوم خاتمی جای خود را به یک دوم خردادی داد و از کابینه حذف شد.

2-علی شمخانی (وزیر دفاع)

وی از جمله فرماندهان عالی رتبه سپاه در جنگ تحمیلی بود که بعدها به فرماندهی نیروی دریایی ارتش درآمد. شمخانی عضو حزب خاصی نبود. اما از شواهد و قرائن موجود در عملکرد وی می توان گفت که دیدگاه های اصلاح طلبانه نداشته است. علی شمخانی در دوره اول ریاست جمهوری سید محمد خاتمی وزیر دفاع وی بود. در دوره بعد (انتخابات هشتم) هم علیرغم اینکه در انتخابات رغیب خاتمی بود، مجددا از جانب وی به وزارت دفاع رسید.

3-محمد سعیدی کیا (وزیر جهاد کشاورزی)

محمد سعید کیا نیز یکی از چهره های غیر مشارکتی دولت اصلاحات بود. البته وی به علت اجتناب از حواشی از جانب اکثر احزاب و گروه ها چهره ای مقبول است. چنان که پیش از دولت خاتمی نیز وزیر راه و ترابری دولت سازندگی و دولت میر حسین موسوی بود. سعیدی کیا در دوره اصلاحات وزیر جهاد کشاورزی و پس از دوران اصلاحات هم وزیر مسکن و شهرسازی دولت محمود احمدی نژاد بود.

4-سید محمد رحمتی (وزیر راه و ترابری)

سید محمد رحمتی از جمله وزرای غیر اصلاح طلب کابینه خاتمی بود. وی پس استیضاح احمد خرم به عنوان وزیر راه و ترابری دولت اصلاحات معرفی شد. رحمتی که چهره ای غیرجناحی و با سابقه در وزارت راه است پس از اتمام دوران خاتمی و روی کار آمدن دولت محمود احمدی نژاد، در دولت وی نیز به عنوان وزیر راه و ترابری برگزیده شد.

دولت محمود احمدی نژاد (1384 تا 1392)

یافتن چهره های فراجناحی در دولت احمدی نژاد کاری دشوار است. احمدی نژاد در ابتدا با آرم اصولگرایی روی کار آمد اما در دو کابینه اش چره های راست سنتی و افراد نزدیک به هاشمی رفسنجانی نظیر پورمحمدی نیز حضور داشته اند. از سوی دیگر از دوره ای به بعد احمدی نژاد دیگر خود را اصولگرا ندانست و با این معیار اکثر قریب به اتفاق کابینه او گرایشی مخالف او داشته اند. (و شاید رمز جابجایی های فراوان وزرای او نیز همین باشد.) اما در کابینه محمود احمدی نژاد تعداد معدودی اصلاح طلب نیافته می شود یا اصلن یافت نمیشود:

حسین دهقان (رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران)

دهقان از جمله اصلاح طلبانی است که در دولت خاتمی جانشین وزیر دفاع و معاون رئیس جمهور بود و در دوره احمدی نژاد نیز کنار گذاشته نشد. محمود احمدی نژاد وی را به عنوان رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران منصوب کرد.