سنا:دورخیز ایران برای ورود به بازار 16 هزار میلیارد دلاری قراردادهای آتی

وی ادامه داد: "در بورس‌ها و بازارهای تشکل یافته به عنوان گام دوم این روند ساماندهی شد و در سال 1848 در بورس CBOT نخستین قرارداد آتی بر روی غلات آغاز شد و تا سال 1970 به طور عمده روی کالاهای کشاورزی انجام می‌شد. در سال 1972 قرارداد آتی وارد بازار ارز نیز شد. در بورس CME این قرارداد منتشر شد."

رییس اداره نظارت بر بورس‌ها و بازارها با اشاره به اینکه بازار مشتقات بازاری است که مقدار معینی از یک دارایی پایه با قیمت مشخصی به ازای هر واحد و در زمان مشخصی در آینده خرید یا فروش می‌شود، ابراز داشت: "پیمان آتی، پیمانی است که پرداخت وجه جهت تحویل در آینده برای کالای خاص انجام می‌شود. در صورتی که در قرارداد آتی پرداخت قسمتی از وجه و تعهد تحویل در آینده برای کالای استاندارد صورت می‌گیرد. به علاوه در اختیار معامله، اختیار خرید یا فروش کالا در آینده در قبال پرداخت مبلغی مشخص انجام می‌شود."

وی به تفاوت‌های موجود میان پیمان‌های آتی و قراردادهای آتی اشاره کرد و گفت: "پیمان آتی برمبنای مذاکره مستقیم، عدم شفافیت قیمت‌ها، لزوم شناخت طرفین معامله از هم، انجام می‌شود. به علاوه در این نوع پیمان، الزاماً مشخصات استانداردی وجود ندارد. اما در قراردادهای آتی فضا رقابتی است و از طریق حراج معامله انجام می‌شود. به علاوه این قراردادها دارای مشخصات استاندارد بوده، قیمت‌ها شفاف و در دسترس هستند. هم‌چنین عدم لزوم شناخت طرفین معامله از هم وجود دارد."

خواجه نصیری تصریح کرد: "بازار معاملات آتی یک مبنای مدیریت ریسک دارد. این در حالی است که هر فعالیت اقتصادی توأم با ریسک بوده و نمی‌توان ریسک را از این فعالیت‌ها حذف کرد."

وی افزود: "در کوتاه مدت افزایش ناگهانی قیمت و افزایش پیش‌بینی نشده مواد اولیه یا کاهش ناگهانی قیمت و کاهش پیش‌بینی نشده فروش، موجب کاهش سود بنگاه در میان‌مدت و بلندمدت نیز در صورت تداوم اثرات کوتاه‌مدت شاهد کاهش ارزش دارایی‌ها و کاهش سهم در بازار خواهیم بود."

رییس نظارت بر بورس‌ها و بازارها حذف ریسک، قبول ریسک، استقبال از ریسک و گوناگون‌سازی را از جمله راهکارهای مواجهه با ریسک دانست و ادامه داد: "پوشش ریسک راه حل آگاهانه برای پذیرش آگاهانه ریسک و پذیرش ریسک‌هایی با همبستگی منفی است. شاید بارها شنیده باشید که شرکت‌های خارجی مانند خودروسازان قیمت‌های سال آینده خود را اعلام می‌کند. سوال اینجاست که چگونه یک تولیدکننده می‌تواند این کار را انجام دهد. جواب اینجاست که تولیدکننده هرگز این ریسک پرخطر را نمی‌پذیرد که زیان‌ده شود. زمانی که تولیدکننده اقدام به اعلام قیمت ثابت فروش خود در سال آینده می‌کند، همزمان خود را پوشش می‌دهد."

وی ادامه داد: "این در حالی است که اگر کسی نتواند قیمت ثابتی را برای محصولات خود در بازارهای رقابتی اعلام کند، نمی‌تواند در بازار رقابتی حضور داشته باشد. بحث پوشش ریسک یک الزام است و بسیاری از شرکت‌های تولیدکننده هم باید در بازار رقابتی ریسک خود را پوشش دهند. قرارداد آتی به عنوان ابزاری برای خرید یا فروش مقدار مشخصی از یک دارایی مشخص، با قیمت مشخص جهت هر واحد و در زمان مشخصی در آینده تعریف می‌شود."

خواجه نصیری تأکید کرد: "در قراردادهای آتی در مورد یک دارایی استاندارد صحبت می‌شود که هر فردی در هنگام ورود به بازار دقیقاً می‌داند که چه کالایی را با چه جزییاتی می‌خرد. به علاوه در این نوع قرارداد برای پوشش ریسک اعتباری باید از وجوه تضمین ریسک استفاده‌ کرد. وجوه تضمین باعث می‌شوند که ریسک اعتباری به صفر برسد. به علاوه در فرآیند عملیاتی معاملات قراردادهای آتی هیچ خریدار و فروشنده‌ای به طور مستقیم با یکدیگر در ارتباط نیستند."

وی درخصوص اشخاصی که در این بازار حضور دارند، گفت: "این اشخاص دارایی پایه داشته یا خواهند داشت یا به آن نیاز دارند. چنین افرادی برای مدیریت کسب و کارشان به ثبات در قیمت‌ها احتیاج دارند، که معمولاً تولیدکننده یا مصرف‌کننده‌ها هستند، و در بازار آتی به این گروه پوشش‌دهنده‌های ریسک (Hedgers) گفته می‌شود. این گروه در بازارهای آتی سرمایه‌گذاری نمی‌کنند و هدفشان از حضور در بازار آتی کسب سود نیست."

خواجه نصیری در پایان گفت: "به اشخاصی هم که تحلیل کرده ریسک می‌خرند و آگاهانه به استقبال خطر می‌روند، معامله‌گر گفته می‌شود. آربیتراژگرها افرادی هستند از اختلاف قیمت دو یا چند بازار سود می‌برند و از همین رو به بازارهای آتی می‌آیند."