آشنایی با صفر تا صد تنگه هرمز در ۵ دقیقه

به گزارش بورس نیوز، این روز‌ها دیگر تنگه هرمز برای مردم دنیا یک نام آشنا شده است. نه به خاطر یک تهدید ساده، بلکه به این دلیل که امروز این آبراه به میدان اصلی رویارویی ایران با آمریکا و اسرائیل تبدیل شده است. در شرایطی که کشورمان در یک درگیری نظامی و تمامعیار با این دو قدرت قرار گرفته، تنگه هرمز از یک گذرگاه آبی ساده به خط مقدم جبهه اقتصادی جهان بدل شده است.

خبر‌های این روز‌ها را که نگاه کنید، همه جا صحبت از گرانی انرژی است. قیمت نفت و گاز در بازار‌های جهانی به آسمان رفته و کارشناسان می‌گویند هنوز به اوج نرسیده‌ایم. اما این فقط اول ماجراست. وقتی تنگه هرمز ناامن می‌شود، نه فقط قیمت بنزین در آمریکا و اروپا بالا می‌رود، بلکه سفره مردم عادی در آسیا و آفریقا هم کوچک‌تر می‌شود. ایران امروز با دست گرفتن نبض این شاهراه حیاتی، به تمام جهان نشان داده که تسلط بر یک نقطه جغرافیایی چطور می‌تواند معادلات قدرت را برای همیشه تغییر دهد.

تنگه هرمز کجاست و چه دارد که اینقدر ارزش دارد؟

تصور کنید یک راهروی باریک آبی به پهنای ۳۳ کیلومتر، تنها روزنه ارتباطی دریای بسته خلیج فارس با اقیانوس‌های آزاد جهان باشد. اینجا تنگه هرمز است؛ جایی که هر روز ده‌ها کشتی غول‌پیکر از کنار سواحل ایران عبور می‌کنند تا نفت و کالا‌های مورد نیاز میلیون‌ها نفر را جابه‌جا کنند. طول این آبراه حدود ۱۶۷ کیلومتر است، اما باریک‌ترین نقطه‌اش فقط ۳۳ کیلومتر فاصله میان ایران و کشور‌های آن‌سو دارد. یعنی اگر یک قایق تندرو در سواحل ایران باشد، می‌تواند همه رفت و آمد‌های دریایی را زیر نظر بگیرد. عمق تنگه هم به اندازه‌ای هست که بزرگترین نفتکش‌های دنیا به راحتی از آن عبور کنند.

۲۰ میلیون بشکه نفت اسیر تنگه هرمز

اما ارقامی که اهمیت این تنگه را باورکردنی می‌کند، عدد‌های نجومی نفت و گازی است که از آن می‌گذرد. در شرایط عادی، هر روز بین ۱۷ تا ۲۰ میلیون بشکه نفت خالص از این تنگه عبور می‌کرد. یعنی حدود یک‌پنجم تمام نفت مصرفی کره زمین. حالا تصور کنید همین مسیر با همین حجم عظیم انرژی، امروز در میان آتش درگیری‌ها قرار گرفته باشد. دیگر جای تعجب نیست که قیمت نفت در بازار‌های جهانی سر به فلک کشیده باشد.

تنگه هرمز گلوگاه گاز جهان

علاوه بر نفت، حدود یک‌چهارم گاز مایع جهان هم که عمدتاً توسط قطر صادر می‌شود، از همین مسیر عبور می‌کند. پس وقتی صحبت از تنگه هرمز می‌شود، پای نیمی از انرژی جهان در میان است.

اما وابستگان به این تنگه فقط خریداران نفت نیستند. چین که بزرگترین اقتصاد جهان را دارد، بیشتر نفت مورد نیاز کارخانجاتش را از این مسیر می‌گیرد. هند، ژاپن و کره جنوبی هم تقریباً تمام انرژی مورد نیازشان را مدیون عبور امن کشتی‌ها از این آبراه هستند. جالب‌تر اینکه کشور‌های ثروتمند عربی آن سوی خلیج فارس، مثل امارات و قطر، ۸۰ تا ۹۰ درصد مواد غذایی مردمشان را از طریق همین تنگه وارد می‌کنند. یعنی اگر ایران بخواهد، می‌تواند با یک تصمیم، سفره مردم آن کشور‌ها را هم خالی کند.

چرا امروز تنگه هرمز به یک اهرم فشار بی‌نظیر تبدیل شده است؟

حالا که درگیر جنگ با آمریکا و اسرائیل هستیم، باید یک نکته را خوب درک کنیم: تنگه هرمز برای ایران فقط یک مرز آبی نیست. اینجا بزرگترین برگ برنده ما در برابر دشمنانی است که سال‌هاست به دنبال تضعیف کشورمان هستند.

اول اینکه ایران بر همه چیز اینجا تسلط کامل دارد. کل ساحل شمالی تنگه دست ماست. جزایر استراتژیک تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی هم در اختیار ایران است. یعنی هر کشتی که بخواهد پایش را به خلیج فارس بگذارد یا از آن خارج شود، باید از زیر چشمان تیزبین ایران عبور کند. وقتی این قدرت با اراده ملتی که در برابر زورگویی ایستاده ترکیب شود، دیگر نمی‌توان آن را نادیده گرفت.

دوم اینکه دشمنان ما هر چقدر هم فکر کرده‌اند، نتوانسته‌اند جایگزینی برای این تنگه پیدا کنند. عربستان و امارات خط لوله کشیده‌اند که بخشی از نفتشان را از مسیر‌های دیگر بفرستند، اما ظرفیت این خط‌ها برای جایگزینی حجم عظیم نفت عبوری از هرمز کافی نیست. تنها راه دیگر این است که کشتی‌ها مجبور شوند از جنوب آفریقا دور بزنند که این یعنی دو هفته بیشتر در راه باشند و هزینه حمل کالا ۳۰ درصد گرانتر شود. در شرایطی که تورم دارد اقتصاد دنیا را فلج می‌کند، این هزینه اضافی برای خیلی از کشور‌ها غیرقابل تحمل است.

سومین نکته را باید خوب به خاطر بسپاریم: وقتی تنگه هرمز ناامن می‌شود، فقط نفت گران نمی‌شود. یک شوک همزمان به چندین بازار حیاتی وارد می‌شود.

اول از همه بازار انرژی که این روز‌ها همه دارند آثارش را می‌بینند. قیمت نفت و گاز به بالاترین سطح خود در سال‌های اخیر رسیده و هر لحظه ممکن است بیشتر هم بشود.

یک گام تا نابودی اقتصاد جهانی

اما ماجرا به اینجا ختم نمی‌شود. حجم عظیمی از کود‌های شیمیایی مثل اوره و آمونیاک که برای رشد محصولات کشاورزی در سراسر دنیا حیاتی هستند، از این تنگه عبور می‌کنند. اگر این مسیر با مشکل مواجه شود، کشاورزی در بسیاری از کشور‌ها مختل می‌شود و قیمت مواد غذایی در سراسر جهان آسمانی می‌شود. نتیجه‌اش را همه خواهیم دید: گرانی نان، برنج، گوشت و هر آنچه روی سفره مردم دنیاست.

بعد نوبت به کارخانجات و کالا‌های مصرفی می‌رسد. مواد اولیه کارخانه‌های پلاستیک، شوینده و لوازم آرایشی در چین و هند از این مسیر می‌آید. اختلال در هرمز یعنی کمبود شامپو، مواد شوینده و هزاران کالای دیگر در فروشگاه‌های زنجیره‌ای. حتی شرکت‌های بزرگ اینترنتی مثل آمازون و شی‌این هم به مشتریانشان هشدار داده‌اند که تحویل کالاهایشان با تأخیر جدی مواجه خواهد شد؛ و در نهایت، وقتی خطر در منطقه زیاد می‌شود، هزینه بیمه کشتی‌ها و کرایه آنها سر به فلک می‌کشد. این افزایش هزینه به همه کالا‌ها سرایت می‌کند و تورم را به جان مردم تمام دنیا می‌اندازد. یعنی یک ایرانی در خانه خودش ممکن است گرانی را حس کند که ریشه‌اش در تصمیم‌های گرفته شده در همین تنگه باریک است.

هرمز، نقطه‌ای که احترام دشمنان را به ایران را تضمین می‌کند

در پایان این گزارش، باید یک حقیقت را بار دیگر به خاطر بسپاریم: تنگه هرمز امروز به قلب تپنده اقتصاد جهانی تبدیل شده است، اما برای ما ایرانی‌ها چیزی فراتر از اینهاست. اینجا نقطه اتکای قدرت ملی ما در برابر دشمنانی است که سال‌هاست به دنبال تضعیف کشورمان هستند.

در شرایطی که درگیر جنگ نظامی با آمریکا و اسرائیل هستیم و تنگه هرمز به یکی از صحنه‌های اصلی این نبرد تبدیل شده، ایران با استفاده از همین اهرم توانسته معادلات را به هم بزند. افزایش قیمت انرژی در بازار‌های جهانی، تلاطم در بازار‌های کالا‌های اساسی و نگرانی شرکت‌های بزرگ دنیا از تأمین مواد اولیه، همه و همه نشان می‌دهد که تسلط بر این شاهراه حیاتی چه قدرتی به ما داده است. تسلط ایران بر تنگه هرمز یعنی دیگر هیچ قدرت جهانی نمی‌تواند ما را نادیده بگیرد. اگر روزی کسی بخواهد علیه ایران ماجراجویی کند، ما می‌توانیم با یک واکنش هوشمندانه در همین نقطه، چنان شوکی به اقتصاد جهانی وارد کنیم که از پمپ‌بنزین‌های نیویورک و لندن تا سفره مردم عادی در دهلی و توکیو را تحت تأثیر قرار دهد.