۳۲ میلیارد دلار گاز در فلر‌ها سوخت/ ناترازی انرژی را با گرانی نمی‌توان حل کرد
به گزارش بورس‌نیوز، ناترازی انرژی در سال‌های اخیر به یکی از مزمن‌ترین مسائل اقتصاد ایران تبدیل شده است؛ مسئله‌ای که هر بار با افزایش مصرف یا محدودیت عرضه، خود را در قالب قطعی برق، محدودیت گازرسانی و فشار بر صنایع نشان می‌دهد. با این حال، بخشی از کارشناسان معتقدند ریشه این بحران فقط در میزان مصرف یا پایین بودن قیمت انرژی نیست و باید بخش مهمی از مسئله را در اتلاف گسترده انرژی پیش از رسیدن به مصرف‌کننده جست‌و‌جو کرد.
طاهر رحیمی، کارشناس حوزه انرژی، در گفتوگو با خبرنگار بورس‌نیوز با اشاره به این موضوع اظهار کرد: «یکی از مشکلات اصلی ما در حوزه انرژی، به‌خصوص در برق و گاز، بحث اتلاف است. اتلاف یکی از ریشه‌های اصلی بروز ناترازی انرژی در کشور ماست.»
وی افزود: «وقتی از اتلاف صحبت می‌کنیم، منظور اتلاف قبل از رسیدن انرژی به دست مصرف‌کننده نهایی است. یعنی در حوزه گاز، پیش از آنکه گاز به مصرف‌کننده برسد، حجم قابل‌توجهی از آن تلف می‌شود و در حوزه برق نیز در فرآیند تولید، انتقال و توزیع، مقدار قابل‌توجهی از انرژی پیش از رسیدن به مصرف‌کننده نهایی از بین می‌رود.»
صد‌ها میلیون بشکه معادل نفت در زنجیره انرژی هدر می‌رود
رحیمی با اشاره به ابعاد این اتلاف گفت: «طبق برخی برآوردها، در حوزه گاز چیزی حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون بشکه معادل نفت خام، پیش از رسیدن به مصرف‌کننده نهایی اتلاف داریم.»
وی ادامه داد: «در حوزه برق نیز طبق جدول جریان انرژی، بیش از ۴۰۰ میلیون بشکه معادل نفت خام در سال، پیش از اینکه برق به مصرف‌کننده نهایی برسد، اتلاف می‌شود.»
به گفته این کارشناس انرژی، همین ارقام نشان می‌دهد که جلوگیری از اتلاف باید یکی از مهم‌ترین راهکار‌های مقابله با ناترازی باشد.
رحیمی تصریح کرد: «وقتی در یک شبکه این میزان اتلاف وجود دارد، دولت نمی‌تواند صرفاً به این فکر کند که با افزایش قیمت، ناترازی را برطرف کند. افزایش قیمت به خودی خود این اتلاف را از بین نمی‌برد، چون بخش مهمی از اتلاف اساساً پیش از رسیدن انرژی به دست مصرف‌کننده اتفاق افتاده است.»
وی افزود: «حذف این اتلاف می‌تواند بخش قابل‌توجهی و حتی در برخی بخش‌ها تمام ناترازی موجود را جبران کند، اما این مسئله نیازمند برنامه‌ریزی دولتی و یک نگاه توسعه‌ای است.»
۳۲ میلیارد دلار گاز در مشعل‌ها سوخت
رحیمی یکی از مهم‌ترین نمونه‌های اتلاف در صنعت گاز را گازسوزی در مشعل‌های فلر عنوان کرد و گفت: «یکی از مهم‌ترین اتلاف‌هایی که در صنعت گاز داریم، سوزاندن گاز در مشعل‌های فلر است. گاز در این مشعل‌ها عملاً می‌سوزد، دود می‌شود و از بین می‌رود.»
وی ادامه داد: «طبق برخی برآوردها، در یک بازه زمانی حدود هشت‌ساله که فکر می‌کنم از سال ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۰ بوده، حدود ۳۲ میلیارد دلار گاز در همین مشعل‌های فلر سوزانده و از بین رفته است.»
این کارشناس حوزه انرژی با تأکید بر اینکه چنین ارقامی فقط یک زیان ساده نیست، اظهار کرد: «اگر این گاز‌ها تلف نمی‌شدند، می‌توانستیم آنها را جمع‌آوری و صادر کنیم، یا از آنها برای جبران ناترازی داخلی استفاده کنیم. در هر دو حالت، عواید قابل‌توجهی می‌توانست نصیب کشور شود و یک عدم‌النفع بزرگ به منفعت اقتصادی تبدیل شود.»
ناترازی را می‌توان از دل اتلاف به فرصت ارزی تبدیل کرد
رحیمی در ادامه به یک زنجیره اقتصادی مهم اشاره کرد و گفت: «اگر گازی را که امروز در مشعل‌های فلر می‌سوزد جمع‌آوری کنیم و به جای آنکه از بین برود، به نیروگاه‌های برق تزریق کنیم، بخشی از سوخت مایعی که امروز در نیروگاه‌ها مصرف می‌کنیم آزاد خواهد شد.»
وی افزود: «وقتی مصرف سوخت مایع در نیروگاه‌ها کاهش پیدا کند، گازوئیل و سایر سوخت‌های مایع آزادشده می‌توانند صادر شوند؛ آن هم به بازار‌های منطقه‌ای که به‌شدت به این محصولات نیاز دارند.»
به گفته رحیمی، این فرآیند می‌تواند یک چرخه اقتصادی برای کشور ایجاد کند؛ به این معنا که جلوگیری از هدررفت گاز، هم به تأمین سوخت نیروگاه‌ها کمک می‌کند، هم مصرف سوخت مایع را کاهش می‌دهد و هم امکان صادرات بخشی از این سوخت و ایجاد درآمد ارزی را فراهم می‌کند.
وی تصریح کرد: «به این ترتیب، عواید ارزی حاصل از این فرآیند می‌تواند حتی از رقم ۳۲ میلیارد دلار برآوردشده برای گازسوزی در یک بازه هشت‌ساله بیشتر باشد؛ چون علاوه بر ارزش خود گازی که از اتلاف نجات پیدا می‌کند، سوخت مایعی نیز آزاد می‌شود که قابلیت صادرات دارد.»
نسخه ناترازی، گران کردن انرژی نیست
رحیمی در پایان با تأکید بر اینکه سیاست‌گذار باید قبل از هر اقدامی برای افزایش قیمت، مسئله اتلاف را هدف قرار دهد، گفت: «وقتی بخش قابل‌توجهی از انرژی پیش از رسیدن به مصرف‌کننده نهایی تلف می‌شود، افزایش قیمت نمی‌تواند مشکل اصلی را حل کند.»
وی خاطرنشان کرد: «دولت باید برنامه مشخصی برای جلوگیری از اتلاف در زنجیره انرژی داشته باشد. جمع‌آوری گاز‌های فلر، کاهش تلفات شبکه برق و بهینه‌سازی فرآیند تولید، انتقال و توزیع، از جمله اقداماتی است که می‌تواند مستقیماً روی ناترازی اثر بگذارد.»
این کارشناس حوزه انرژی تأکید کرد: «اگر دولت بتواند جلوی این اتلاف را بگیرد، بخشی از آنچه امروز به عنوان ناترازی شناخته می‌شود، اصلاً ایجاد نخواهد شد و حتی می‌توان از انرژی هدررفته برای ایجاد درآمد ارزی و تقویت توان اقتصادی کشور استفاده کرد.»
