شکست عرضه‌های اولیه در سال‌های اخیر| تامین مالی یا تامین ضرر؟
بورس نیوز:
تغییر رفتار عرضه اولیه در سال‌های اخیر، از ایجاد بازدهی پایدار به سمت ریزش سریع صف‌های خرید پس از چند هفته، موجب تضعیف اعتماد سرمایه‌گذاران خرد شده است. این پدیده که منجر به دود شدن سود‌های انتظاری می‌شود، از دو منظر قابل بررسی است: نخست، مسئله ارزش‌گذاری خوشبینانه و فراتر از ارزش واقعی شرکت‌ها در فرآیند IPO و دوم، عدم حمایت کافی از سوی سهامداران عمده، حقوقی‌ها و مدیریت شرکت‌ها پس از تامین مالی. این چالش‌ها در کنار هم، موجب رکود معاملاتی و ناامیدی در بازار شده است.
باور بفرمایید اگر تصمیم‌گیری‌ها، اعطای مجوز‌ها و به قولی، حرکات طلایی برخی از افراد، بر پایه منطق و اعداد و ارقام بود، در این بحران اقتصادی قرار نداشتیم. سهامداران و مردم عادی که از زد و بند‌ها و سلام و ارادت گفتن‌ها خبر ندارند؛ اما سوالی که پیش می‌آید این است: شرکتی که فرضا دو همت بیشتر نمی‌ارزد، چطور به ارزش‌گذاری چند هزار میلیارد تومانی می‌رسد و چه قدر سود ویژه، نصیب عوامل می‌شود؟ آیا مجوز‌ها پولی هستند یا ارزش‌گذاری‌ها سفارشی؟!
در ادامه، عملکرد کلی سهام شرکت‌های عرضه اولیه شده در سال ۱۴۰۵ و ۱۴۰۴ را بررسی می‌کنیم تا منشا ناامیدی سهامداران و سرمایه‌گذاران بورس کشور از عرضه‌های اولیه را بیابیم.
سود‌های کوچک در عرضه‌های بزرگ
شرکت کولان سل با نماد کولان که در تاریخ ۱۳ خرداد ماه ۱۴۰۵ عرضه اولیه شد، تا به امروز تنها ۳۳ درصد بازدهی داشته است. شرکت پاریز شرق با نماد پاریز از زمان عرضه (۲۴ خرداد ۱۴۰۵) تا به امروز ۶۱ درصد، شرکت کشت و دام و صنایع لبنی تامین با نماد تادیکو از ۲۵ خرداد تا به امروز ۲۲ درصد و شرکت رینگ اسپرت نور نی ریز با نماد رانیز از تاریخ ۷ تیر تا الان ۱۵ درصد بازده ایجاد کرده‌اند. نماد کولان ۹۰ روز، پاریز ۸۲ روز، تادیکو ۸۱ روز و رانیز ۷۳ روز معاملاتی فرصت ایجاد بازده داشتند، اما با نگاهی به درصد بازدهی ایجاد شده، متوجه می‌شویم که عرضه‌های اولیه اخیر شکست خورده و سهامداران را ناامید کرده‌اند.
احیا استیل فولاد بافت با نماد احیا از ۲۰ مرداد تا اکنون ۴۶ درصد، آکو باتری ایرانیان با نماد آکو از ۲۸ مرداد تا به امروز ۱۹ درصد، صنعتی معدنی سیمان تجارت مهریز با نماد سمهریز از ۴ شهریور ۲۳ درصد و صنایع دامپروری و لبنی رضوی با نماد لبن از تاریخ ۲۲ شهریور ۱۵ درصد بازده قیمت را نصیب سهامداران کرده‌اند. از زمان عرضه اولیه تا به امروز، نماد احیا ۳۷ روز، آکو ۳۲ روز، سمهریز ۲۷ روز و لبن ۱۳ روز معاملاتی گذشته و بازدهی ایجاد شده توسط این شرکت‌ها با بازدهی مورد انتظار سهامداران فاصله دارد.
ریاضیات از دست رفته و فرصت‌های سوخت شده
قسمت دردناک ماجرا این است که این عرضه‌های اولیه که برای سال ۱۴۰۵ هستند، روز‌های معاملاتی فراوانی را فرصت داشتند تا مثبت ۳ خورده و برای تامین مالی صورت گرفته از سهامداران، سود ایجاد کنند، اما بازدهی ناچیزی را به ثبت رساندند. به طور مثال؛ از تاریخ عرضه اولیه (IPO) شرکت کولان سل با نماد کولان تا به امروز، ۹۰ روز بدون تعطیلات گذشته و اگر هر روز مثبت ۳ درصد رشد قیمت را تجربه می‌کرد، سود مورد انتظار ۲۷۰ درصد می‌شود، در حالی که ۳۳ درصد بازدهی ایجاد کرده است. این مثال و روند سود دهی تامین مالی در اکثر عرضه‌های اولیه صدق می‌کند!
شکست در برابر سود بدون ریسک!
شاید بهتر باشد نگاهی هم به عرضه‌های اولیه کم‌بازده سال ۱۴۰۴ بیندازیم. از تاریخ عرضه اولیه شرکت سرمایه گذاری و توسعه صنایع لاستیک با نماد پتوسعه (۱۰ آبان ۱۴۰۴) تا به امروز، ۱۱ ماه می‌گذرد و بازده سهام عرضه اولیه شده، ۵ درصد است! از زمان نیان باتری خاوران با نماد بانیان و هامون نایزه با نماد هانیکو ۹ ماه گذشته است، اما بازدهی ایجاد شده نیان باتری خاوران تنها ۸ درصد و بازدهی هامون نایزه منفی ۱۸- درصد به ثبت رسیده است. این سودها، پاسخ اعتماد، حمایت و صبر سهامداران است؟ سود کف بازاری حاصل از تامین مالی جمعی، ۴۵ درصد بدون ریسک، تضمینی و سالانه است و در همین ۱۱ ماه که از زمان سه عرضه اولیه نام برده شده سال ۱۴۰۴، سود بدون ریسک ۴۱ درصد می‌باشد. مقایسه‌ها و قضاوت‌ها با خود سهامداران و سرمایه‌گذاران بازار مولد کشور!
آیا شکست خوردن عرضه‌های اولیه و بازده ناکافی آن‌ها به ارزش‌گذاری خوشبینانه نهاد‌های ارزش‌گذار گره خورده است یا عدم حمایت سرمایه‌گذاران عمده و حقوقی‌ها یا هر دو؟!
